GEOkids

Archive for the ‘verhalen’ Category

Er was eens een vrouw die zo graag een kindje wilde hebben, maar zij wist absoluut niet waar ze dat kindje vandaan zou halen; en daarom ging ze naar een oude heks en zei: “Ik wou zo verschrikkelijk graag een kindje hebben, wil je me niet vertellen hoe ik eraan kom?”

“Wel zeker, dat is zo moeilijk niet!” zei de heks. “Hier heb je een gerstekorrel en wel van een heel ander soort dan die op de akker groeit of die de kippen eten. Stop die in een bloempot, dan zul je eens wat zien!”

“Dank je!” zei de vrouw en ze gaf de heks twaalf stuivers. Ze ging toen naar huis en plantte de gerstekorrel. Onmiddellijk kwam er een prachtig mooie, grote bloem op die er uitzag als een tulp, maar ze zat stijf dicht, alsof ze nog in knop was.

“Dat is een mooie bloem!” zei de vrouw en ze kuste haar op de mooie, rode en gele bladeren, maar op hetzelfde ogenblik dat ze kuste, ging de bloem met een grote knal open. Nu kon je zien dat het een echte tulp was, maar midden in de bloem, op de groene stempel, zat een klein fijn meisje, zij was niet langer dan een duim en daarom heette ze Duimelijntje.

Een mooi gelakte notendop was haar wieg, blauwe viooltjes waren haar matrasje en rozenblaadjes haar dekentjes, daar sliep ze ‘s nachts, maar overdag speelde ze op de tafel waarop de vrouw een bord had neergezet en om dat bord legde ze een grote krans van bloemen met hun steeltje in het water en daarop dreef ook een groot tulpenblad. Daarop mocht Duimelijntje van de ene kant van het bord naar de andere varen; zij had twee witte paardenharen om mee te roeien. Dat was een prachtig gezicht! Zij kon ook zingen, zo fijn en zo liefelijk als niemand nog ooit had gehoord.

Op een nacht dat ze in haar mooie bedje lag, sprong er een lelijke pad door het raam: er was een ruit stuk. De pad was afzichtelijk en groot en nat en zij sprong pardoes op de tafel, waar Duimelijntje lag te slapen onder het rode rozenblad.

“Dat zou een uitstekende vrouw voor mijn zoon zijn!” zei de pad en toen pakte ze de notendop, waar Duimelijntje in sliep en sprong ermee het raam uit de tuin in.

Daar stroomde een grote, brede rivier, de oever was moerassig en modderig en hier woonde de pad met haar zoon. Och!, hij had net zo’n afzichtelijk en gemeen gezicht als zijn moeder “koax, koax, brekke-ke-kex!” dat was alles wat hij kon zeggen toen hij het lieve, kleine meisje in de notendop zag.

“Praat niet zo hard, anders wordt ze wakker!” zei de oude pad, “ze kon eens weglopen, want ze is zo licht als zwanendons! We zetten haar in de rivier op een plompenblad. Net een eiland voor wie zo licht en zo klein is. Dan kan ze niet weglopen en wij brengen onderwijl hier in de modder de mooie kamer in orde, daar kunnen jullie je dan inrichten!”

Buiten in de rivier groeiden er heel wat plompen met hun brede, groene bladeren die op het water lijken te drijven; het verste blad was ook het grootste; daar zwom de oude pad heen en ze zette de notendop met Duimelijntje erop.

Het stakkertje werd vroeg in de morgen wakker en toen zij merkte waar ze was, begon ze bitter te huilen, want aan alle kanten van het grote, groene blad was water: zij kon helemaal niet meer aan land komen.

De oude pad zat in de modder haar mooie kamer op te sieren met biezen en gele plompen — het moest er netjes uitzien voor de nieuwe schoondochter — en toen zwom zij met haar lelijke zoontje naar het blad in de rivier, waar Duimelijntje op zat. Zij wilden haar mooie bedje halen, dat moest in het bruidsvertrek worden neergezet, vóór zij daar zelf kwam. De oude pad boog diep voor haar in het water en zei: “Hier zie je mijn zoon, hij zal met je trouwen en jullie zult daar in de modder heerlijk samen wonen!”

“Koax, koax! brekke-ke-kax!” dat was alles wat het zoontje kon zeggen.

En toen namen ze het mooie bedje en ze zwommen daarmee weg. Maar Duimelijntje zat helemaal alleen op het groene blad te huilen, want ze wilde niet bij die lelijke oude pad wonen en met haar afschuwelijke zoontje trouwen. De visjes die beneden in het water zwommen hadden de pad wel gezien en ook gehoord wat ze zei, en daarom staken ze hun kop boven water, want ze wilden dat kleine meisje toch wel eens zien. Zodra ze haar in het oog kregen vonden ze haar zo lief, en ze vonden het zo jammer dat ze nu weg moest naar die lelijke pad. Nee, dat zou niet gebeuren. Beneden in het water knaagden ze met hun tanden rondom de groene steel van het blad waarop ze stond, en toen dreef het blad de rivier af, weg met Duimelijntje, zover dat de pad er niet kon komen.

Duimelijntje voer een heel eind en de vogeltjes in de struiken zagen haar en zongen: “Wat een lief klein meisje!”

Het blad dreef verder en verder, en zo reisde Duimelijntje naar het buitenland. Een teer wit vlindertje vloog voortdurend om haar heen en streek ten slotte op het blad neer. Het vond Duimelijntje zo lief en die was zo blij, want nu kon de pad niet bij haar komen. Het was ook zo mooi waar zij nu voer: de zon scheen op het water, dat schitterde als glanzend goud. Toen nam zij haar gordel, zij bond het ene eind om de vlinder en het andere aan het blad; zo kwam ze heel wat vlugger vooruit.

Op hetzelfde ogenblik kwam er een grote kever aanvliegen. Hij kreeg haar in het oog, sloeg zijn klauwtjes om haar slank lijfje en vloog met haar in een boom. Maar het groene blad dreef de rivier af en de vlinder vloog mee, want hij was aan het blad vastgebonden en kon niet loskomen.

Lieve hemel, wat schrok dat arme Duimelijntje toen de kever met haar in de boom vloog. Maar ze was toch nog banger om die mooie, witte vlinder die ze aan het blad had vastgebonden; als hij nu eens niet los kon komen moest hij doodhongeren. Maar daar gaf de kever niets om. Hij ging met haar op het grootste blad van de boom zitten, gaf haar honing uit de bloemen te eten en zei dat ze erg lief was, al leek ze dan ook helemaal niet op een kever. Toen kwamen alle andere kevers die in de boom woonden hen opzoeken; ze keken naar Duimelijntje, en de keverjuffers staken hun voelhoorns uit en zeiden: “Ze heeft maar twee benen; “t is niet veel bijzonders.” “Ze heeft niet eens voelhoorns,” zei een ander. “Ze is zo dun om haar middel, jakkes! Ze is net een mens!

Wat is ze lelijk!” zeiden alle kevermeisjes, en toch was Duimelijntje zo lief! Dat vond de kever die haar had geroofd ook wel, maar toen alle andere zeiden dat ze lelijk was, geloofde hij het ten slotte ook en hij wilde niets meer van haar weten! Zij kon gaan waar ze wilde. Ze vlogen met haar uit de boom en zetten haar op een madeliefje; daar zat ze nu te huilen, omdat ze zo lelijk was dat de kevers haar niet wilden hebben. En tóch was ze het liefste dat je je kon denken, zo teer en doorschijnend als een rozenblaadje.

De hele zomer door leefde het arme Duimelijntje helemaal alleen in het grote bos. Ze vlocht een bed van grassprietjes en hing dat onder een groot hoefblad, zodat ze niet nat kon regenen, zij at honing uit de bloemen en dronk van de dauw die elke morgen op de bladeren lag. Zo verliepen de zomer en de herfst maar toen kwam de winter, die lange, koude winter. Alle vogels die zo mooi voor haar hadden gezongen vlogen weg; de bomen en de bloemen verdorden, het grote hoefblad waar ze onder had gewoond schrompelde ineen: er bleef niets van over dan een gele, verdorde steel. Zij had het zo verschrikkelijk koud, want haar kleren waren stuk en zij was zo teer en klein, dat arme Duimelijntje, ze móést wel doodvriezen. Het begon te sneeuwen en iedere sneeuwvlok die op haar neerviel, was voor haar zo zwaar als voor ons een hele lade vol — want wij zijn groot en zij was maar een duim lang. Toen wikkelde ze zich in een dor blad, maar dat gaf geen warmte, zij rilde van de koude.

Vlak bij het bos waar zij leefde, lag een groot korenveld, maar het koren was al lang weg, alleen de naakte, droge stoppels staken uit de bevroren grond. Voor haar leek het of ze door een groot bos liep: o, wat rilde ze van de kou. Toen kwam ze aan de deur van de veldmuis. Dat was een klein gaatje onder de korenstoppels. Daar woonde de veldmuis, lekker warmpjes, en had haar hele salon vol graankorrels, en bovendien een prachtige eetkamer en keuken. Het arme Duimelijntje stond in de deur, net als ieder ander bedelmeisje, en smeekte om een klein stukje graankorrel, want ze had in geen twee dagen iets te eten gehad.

“Jij, arme stakker!” zei de veldmuis, want het was eigenlijk wel een oude, goede veldmuis, “kom jij maar binnen in mijn warme kamer en eet maar wat!”

Omdat ze een goede indruk van Duimelijntje had zei ze: “Je kunt van de winter best bij mij blijven, maar je moet mijn huis netjes houden en mij verhaaltjes vertellen, want daar houd ik zo van!” Duimelijntje deed wat de goede, oude veldmuis van haar verlangde en had het buitengewoon goed.

Nu krijgen we gauw bezoek!” zei de veldmuis, “mijn buurman komt mij eens in de week bezoeken. Hij woont nog mooier dan ik, in grote kamers en hij draagt een heerlijke, zwarte pels. Als je hem tot man kreeg was je goed af, maar hij kan niet zien. Je moet hem de aardigste verhaaltjes vertellen die je kent!”

Maar daar had Duimelijntje geen zin in. Zij wilde niets van die buurman weten: hij was een mol. Hij kwam in zijn zwarte pels op bezoek. Hij was zo rijk en zo geleerd, zei de veldmuis, zijn huis was dan ook twintigmaal zo groot als dat van de veldmuis. En geleerd was hij, maar van de zon en van mooie bloemen hield hij helemaal niet, daar sprak hij alleen maar kwaad van want hij had ze nooit gezien.

Duimelijntje moest zingen en ze zong zowel van “Kevertje vlieg!” als van “Daar gaat een patertje langs de kant,” en toen werd de mol verliefd op haar om haar mooie stem, maar hij zei geen woord. Hij was een bescheiden man.

Hij had pas een lange gang gegraven dwars door de grond, van zijn huis naar het hunne, en daar mochten de veldmuis en Duimelijntje nu wandelen wanneer ze wilden. Maar hij drukte hen op het hart, toch vooral niet bang te worden van het dode vogeltje dat in de gang lag, een vogeltje met veren en snavel en al, dat zeker kort geleden gestorven was toen de winter begon en juist daar, waar hij zijn gang gemaakt had, begraven lag.

De mol nam nu een stukje vermolmd hout in de mond, want dat schijnt als vuur in het donker, en liep toen vooruit en lichtte hen voor in de lange, donkere gang. Toen ze op de plaats kwamen waar het dode vogeltje lag, zette de mol zijn brede neus tegen de zoldering en stootte de aarde naar boven, zodat er een groot gat kwam, waardoor het daglicht naar beneden kon schijnen. Midden op de grond lag een dode zwaluw, haar mooie vleugels waren stevig tegen haar zijden gedrukt, kop en poten had zij onder haar veren getrokken; het arme dier was zeker van de kou gestorven. Duimelijntje had zo’n medelijden met het vogeltje, ze hield zoveel van ze, ze hadden toch immers de hele zomer voor haar gezongen en gekwinkeleerd. Maar de mol trapte naar haar met zijn korte pootjes en zei: “Nu piept zij niet meer! Wat moet dat droevig zijn als vogeltje geboren te worden. Goddank, dat geen van mijn kinderen ooit zo iets wordt, zo’n vogeltje heeft niets dan zijn “twiet-twiet” en moet ‘s winters doodhongeren!”

“Ja, dat mag u als verstandig man wel zeggen,” zei de veldmuis. “Wat heeft dat vogeltje aan al zijn “twiet-twiet” als het winter wordt? Het moet verhongeren en doodvriezen; dat komt van al die grootsigheid!”

Duimelijntje zei niets, maar toen de beide anderen het vogeltje de rug toedraaiden boog zij zich neer, streek de veren die over het kopje lagen terug en kuste het op de gesloten oogjes. Misschien is ‘t wel het vogeltje, dat zo mooi voor me zong van de zomer! dacht ze, wat heeft dat lieve, mooie beestje me een plezier gedaan!

De mol maakte nu het gat weer dicht waar het daglicht doorheen scheen en begeleidde de dames weer naar huis. Maar ‘s nachts kon Duimelijntje helemaal niet slapen; zij stond op en vlocht van hooi een mooi dekentje, droeg dat naar beneden en spreidde het over het dode vogeltje uit, zij legde zachte watten die zij in de kamer van de veldmuis had gevonden aan beide zijden van het diertje, opdat het goed warm lag in de koude aarde. “Vaarwel, mooi, klein vogeltje!” zei ze, “vaarwel, en dank voor je heerlijke gezang van de zomer, toen alle bomen groen waren en de zon zo warm scheen op ons beiden!”

Toen legde zij haar hoofdje tegen het borstje van de vogel, maar ineens schrok ze heel erg want het was, alsof er binnenin iets klopte. Het was het hartje van de vogel. De zwaluw was niet dood, zij lag bezwijmd en nu ze weer warm was kwam er weer leven in haar.

In het najaar vliegen alle zwaluwen weg naar warme landen, maar is er eentje te laat dan krijgt zij het zo koud dat zij dood neervalt en blijft liggen waar zij gevallen is, waar de koude sneeuw haar toedekt.

Duimelijntje beefde, zo was ze geschrokken, want de vogel was groot, heel groot, in vergelijking met haar die slechts een duim lang was. Maar ze vatte moed, legde de watten dichter om de arme zwaluw heen en haalde een kruizemuntblad dat ze zelf tot dekbed had gehad en legde dit over de kop van de vogel.

De volgende nacht sloop zij weer naar beneden en toen was de zwaluw springlevend maar zo moe dat zij maar een ogenblikje haar ogen kon opendoen en naar Duimelijntje kijken, die daar stond met een stukje vermolmd hout in de hand, want ander licht had ze niet.

“Dank je wel, lief kindje!” zei de zieke zwaluw tot haar. “Ik ben zo heerlijk warm geworden! Ik word weer gauw sterk genoeg om weg te vliegen naar de warme zonneschijn!”

“O,” zei ze, “het is buiten zo koud, het sneeuwt en het vriest! Blijf toch in je warme bed, ik zal je wel verplegen!” Toen bracht zij de zwaluw water in een bloemblad en de vogel dronk en vertelde haar hoe ze haar ene vleugel had gescheurd aan een doornstruik en hoe ze daarom niet zo hard kon vliegen als de andere zwaluwen, die ver weg gingen naar de warme landen. Ze was ten slotte op de grond gevallen, maar verder kon ze zich niets herinneren en ze wist helemaal niet hoe ze hier gekomen was.

De hele winter door bleef ze daarbeneden, en Duimelijntje was lief voor haar en hield heel veel van haar; noch de mol, noch de veldmuis merkte er iets van, want ze mochten de arme zwaluw niet lijden.

Zodra het voorjaar kwam en de warme zonnestralen op de aarde schenen nam de zwaluw afscheid van Duimelijntje die het gat opende dat de mol aan de bovenkant had gemaakt. De zon scheen zo heerlijk naar binnen dat de zwaluw vroeg of zij niet mee naar buiten wilde. Ze kon toch op haar rug zitten en ze zouden ver weg naar het groene bos vliegen. Maar Duimelijntje wist dat de oude veldmuis verdrietig zou zijn wanneer ze haar zo verliet.

“Nee, ik kan niet!” zei Duimelijntje. “Vaarwel, vaarwel!”

“Goed, lief meisje!” zei de zwaluw en vloog naar buiten in de zonneschijn! Duimelijntje keek haar na en de tranen kwamen haar in de ogen, want ze hield zoveel van de arme zwaluw. “Twiet-twiet!” zong de vogel en ze vloog het groene bos in.

Duimelijntje was erg bedroefd. Ze mocht niet eens naar buiten in de zonneschijn; het graan dat op de akker was gezaaid, tegenover het huis van de veldmuis, schoot zo hoog op dat het een dicht bos was voor het arme ding, dat maar een duim lang was.

“Nu moet je van de zomer aan je uitzet naaien!” zei de veldmuis tot haar, want de buurman, die vervelende mol in zijn zwarte pels, had een aanzoek om haar hand gedaan. “Je moet wol en linnen hebben! Je moet iets krijgen om op te zitten en op te liggen, wanneer je de vrouw van de mol wordt!”

Duimelijntje werd aan het spinnewiel gezet, en de veldmuis huurde vier spinnen om dag en nacht te spinnen en te weven. Elke avond kwam de mol op bezoek en hij praatte dan altijd over later, wanneer de zomer voorbij was en de zon helemaal niet zo warm meer was, nu brandde zij de grond zo hard als steen; ja, wanneer de zomer voorbij was, zou hij met Duimelijntje bruiloft vieren. Maar ze was niet blij want ze hield helemaal niet van die vervelende mol. Iedere morgen wanneer de zon opkwam, en iedere avond wanneer ze onderging, sloop ze de deur uit; en wanneer dan de aren door de wind uit elkaar woeien kon ze de blauwe hemel zien en ze dacht eraan, hoe licht en hoe mooi het daarbuiten was. Dan verlangde ze er zo naar dat ze opnieuw die lieve zwaluw zou zien; maar die kwam nooit meer, die vloog zeker ergens ver weg boven het mooie, groene bos.

Toen het najaar werd had Duimelijntje haar hele uitzet klaar.

“Over vier weken zal de bruiloft zijn!” zei de veldmuis tot haar. Maar Duimelijntje huilde en zei dat ze niet met die vervelende mol wilde trouwen.

“Dwaasheid!” zei de veldmuis, “wees nu niet koppig want anders bijt ik je met mijn witte tanden! Je krijgt een heel bijzondere man! Zo’n zwarte pels heeft zelfs de koningin niet! En zijn kelder en zijn keuken zijn goed voorzien! Dank God voor zo’n man!”

Toen zouden ze dan bruiloft houden! De mol was al gekomen om Duimelijntje te halen; diep in de grond zou ze met hem wonen en nooit buiten in de warme zon komen, want daar kon hij niet tegen. Het arme kind was erg bedroefd, nu moest ze die lieve zon vaarwel zeggen die ze bij de veldmuis in de deur toch nog mocht zien.

“Vaarwel, helle zon!” zei ze en ze strekte haar armen hoog in de lucht en liep ook een klein eindje buiten het huis van de veldmuis: nu was het graan geoogst en alleen de dorre stoppels op het veld stonden. “Vaarwel, vaarwel!” zei ze en sloeg haar armpjes om een kleine ronde bloem. “Groet de kleine zwaluw van mij, wanneer je haar te zien krijgt!”

“Twiet-twiet!” klonk het op hetzelfde ogenblik boven haar hoofd. Ze keek op, het was de kleine zwaluw die juist voorbijkwam.

Zodra ze Duimelijntje zag was ze erg blij. En het meisje vertelde de vogel hoe naar ze het vond om met die lelijke mol te trouwen en dat ze nu diep onder de grond moest wonen, waar de zon nooit scheen. Ze moest er zo erg om huilen.

“Nu begint de koude winter,” zei de kleine zwaluw, “ik vlieg ver weg naar de warme landen, wil je met me mee? Je kunt op mijn rug zitten! Bind je maar vast met je gordel, dan vliegen we weg van die lelijke mol en zijn donkere huis, ver weg over de bergen naar warme landen, waar de zon warmer schijnt dan hier, waar het altijd zomer is en waar prachtige bloemen staan. Vlieg maar mee, jij lieve, kleine Duimelijntje, jij hebt mijn leven gered toen ik, ziek van de kou, in die donkere aardgang lag!”

“Ja, ik ga met je mee!” zei Duimelijntje en ze ging op de rug van de vogel zitten, met haar voeten op diens uitgespreide vleugels; zij bond haar gordel vast aan een van de stevigste veren en toen vloog de zwaluw hoog de lucht in, over bossen en over meren, hoog over de hoogste bergen waar altijd sneeuw ligt, en Duimelijntje rilde in die koude lucht. Maar toen kroop ze onder de warme veren van de vogel en alleen haar hoofdje stak naar buiten om al die pracht daarbeneden te aanschouwen. Toen kwamen ze in de warme landen. Daar scheen de zon heel wat helderder dan hier. De hemel was tweemaal zo hoog, en overal groeiden de heerlijkste groene en blauwe wijndruiven. In de bossen hingen citroenen en sinaasappelen aan de takken, het rook er naar mirte en kruizemunt, en op de weg liepen de liefste kinderen met grote, bonte vlinders te spelen. Maar de zwaluw vloog nog verder weg en het werd mooier en mooier. Onder de heerlijkste, groene bomen aan een blauw meer stond een stralend wit, marmeren slot uit oude tijden, waar wingerdranken zich slingerden om de hoge zuilen; en heel in de hoogte waren er talloze zwaluwnesten en in een ervan woonde de zwaluw die Duimelijntje droeg.

“Hier is mijn huis!” zei de zwaluw, “maar wil je nu beneden een van die prachtige bloemen uitzoeken die er groeien, dan zal ik je daar neerzetten; en je zult ‘t heerlijk hebben, zo heerlijk als je maar wilt!”

“Dat is prettig!” zei ze, en ze klapte in haar beide handjes. Daar op de grond lag een grote, witte marmeren zuil die omgevallen was en in drie stukken gebroken, maar tussen de brokstukken groeiden de schoonste witte bloemen. De zwaluw vloog naar beneden met Duimelijntje en zette haar op een van de brede bladeren; maar wat stond zij nu verbaasd!

Daar zat, midden in de bloem, een jongen, wit en doorzichtig alsof hij van glas was. Hij had een mooi gouden kroontje op het hoofd en prachtige vleugels aan de schouders, hijzelf was niet groter dan Duimelijntje. Hij was de engel van de bloem. In iedere bloem woonde zo’n jongen of zo’n meisje, maar deze was de koning van hen allen samen.

“Lieve hemel, wat is hij mooi!” fluisterde Duimelijntje tot de zwaluw. De kleine prins schrok erg van de zwaluw die bij hem — zo klein en teer — vergeleken een reuzenvogel was, maar toen hij Duimelijntje zag werd hij zo vrolijk: zij was het liefste meisje dat hij ooit had gezien. Daarom nam hij zijn gouden kroontje van het hoofd en hij zette het op het hare, vroeg hoe ze heette en of ze zijn vrouw wilde worden, dan zou ze koningin zijn van alle bloemen! Ja, dat was nu nog eens een heel andere man dan die paddenzoon of die mol met zijn zwarte pels. Ze gaf dan ook de prins haar jawoord en uit iedere bloem kwam een dame of een heer, zo elegant dat het een lust was om te zien. Allemaal brachten ze Duimelijntje geschenken, maar het mooiste van alles was een paar allerliefste vleugeltjes van een grote witte vlieg; ze werden op Duimelijntjes rug bevestigd en toen kon zij van bloem tot bloem vliegen. Alles was blij en de kleine zwaluw zat boven in haar nest en zong voor hen zo goed ze kon, maar in haar hart was ze toch bedroefd want ze hield zoveel van Duimelijntje en had nooit van haar willen scheiden.

“Jij moet niet meer Duimelijntje heten!” zei de engel van de bloem tot haar, “dat is een lelijke naam, en je bent zo mooi! We zullen je Maja noemen!”

Vaarwel, vaarwel!” zei de kleine zwaluw en vloog weer weg, ver weg van de warme landen naar Denemarken; daar had ze boven een venster een klein nestje, waar iemand woont die sprookjes kan vertellen.

Voor hem zong de zwaluw “twiet-twiet!” en van haar hebben we het hele verhaal.

Er was eens een visser en z’n vrouw, die zo arm waren, dat ze alleen maar in een pot konden wonen, vlak aan zee. De visser ging elke dag hengelen; en dan hengelde hij en hengelde hij maar.

Van de visser en zijn vrouwZo zat hij ook eens bij zijn hengel en keek steeds in ‘t blanke water, en hij keek en keek. Daar dook de dobber diep onder, en toen hij ‘m ophaalde, had hij een grote bot. Toen zei de bot tegen ‘m: “Hoor jij es visser,” zei-d-ie, “laat me leven, een echte bot ben ‘k toch niet, ik ben een betoverde prins. Wat had je eraan als je me dood maakte? Lekker ben ik toch niet, zet me weer in ‘t water en laat me zwemmen.” “Nou,” zei de man, “zoveel woorden hoef je ook niet vuil te maken; een bot die praten kan, die zou ‘k ook liever maar laten zwemmen.”

Meteen zette hij de bot weer in ‘t blanke water, de bot dook onder en liet een lange streep bloed achter zich. Toen stond de visser op en ging naar z’n vrouw in de pot. “Man,” zei de vrouw, “niks gevangen?” “Nee, ” zei de man, “een bot gevangen, die zei – een betoverde prins was-ie, toen liet ik ‘m maar weer zwemmen.” “Heb je dan geen wens gedaan?” zei de vrouw. “Nee,” zei de man, “wat zou ik nu wensen?” “Ach,” zei de vrouw, “wat is dat nou, altijd in zo’n pot te wonen, je had toch wel ‘n vissershutje kunnen wensen. Kom ga ernaar toe, en roep ‘m; zeg ‘m, we wilden zo graag ‘n klein hutje hebben – dat doet-ie vast.” “Ach,” zei de man, “moet ik er dan weer op uit?” “Och,” zei de vrouw, “je had ‘m toch gevangen, je hebt ‘m weer laten zwemmen – hij doet ‘t vast. Vooruit, ga meteen.” De man wou nog niet echt, maar hij wilde z’n vrouw ook niet tegenwerken, en daarom ging hij weer naar de zee.

Toen hij daar kwam, was de zee helemaal groen en geel en goor – niet meer zo blank als eerst. Hij ging er bij staan en zei:

“Mannetje, mannetje Timpe Te,
botje, botje in de zee,
mijn vrouwtje die heet Ilsebil,
ze wil niet zoals ik wil.”

Daar kwam de bot aanzwemmen en zei: “Nou, wat wil ze dan?” “Och,” zei de man, “ik had je immers gevangen – nou zei m’n vrouw, ik had wat moeten wensen. Ze wou niet meer in die pot wonen. Ze wil ‘n hut.” “Ga maar,” zei de bot, “ze heeft ‘m al.” De man ging weer weg, en de vrouw zat niet meer in die pot, er stond nu een hut, en de vrouw zat voor de deur, op ‘n bank. Toen nam z’n vrouw hem bij de hand en zei: “Kom d’r maar in; kijk, dat is toch veel beter.” En ze gingen naar binnen, en in de hut was eerst een kleine gang, en een klein mooi kamertje en ‘n opkamer en daar stond voor elk ‘n bed, en d’r was een keuken en ‘n kelder, alles op z’n mooist, en gereedschappen, tin, en koper, en alles wat er bij hoort. En d’r achter een plaatsje met kippen en eenden, en nog ‘n tuintje met groente en vruchtbomen. “Nou?” zei de vrouw, “is ‘t niet mooi?” “Ja,” zei de man, “zo moet ‘t blijven, dan kunnen we echt gezellig leven.” “Dat kan je denken,” zei de vrouw. En ze aten wat en gingen naar bed. Zo ging het acht dagen, en veertien dagen. Toen zei de vrouw: “Hoor es man. Dat hutje is nauw en ‘t plaatsje en de tuin zijn maar erg klein, die bot had ons best een groter huis kunnen geven. Ik zou wel in een mooi stenen slot willen wonen; kom, ga naar de bot, die moet ons een slot geven.” “Och vrouw,” zei de man, “die hut is groot genoeg, wat willen wij nou in een kasteel doen.” “Ach wat,” zei de vrouw, “ga nou maar, de bot kan dat zeker wel.” “Nee vrouw,” zei de man, “die bot heeft ons nou al die hut gegeven, ik wil nou niet weer aankloppen, de bot mocht es boos worden.” “Ga toch!” zei de vrouw, “hij kan ‘t immers goed en doet ‘t graag, ga jij nou maar.” De man z’n hart werd zwaar, hij wou niet, hij zei bij zichzelf, “‘t Is niet in orde.” Maar eindelijk ging hij toch. Toen hij aan de zee kwam, was het water helemaal violet en donkerblauw en grauw en dik, en helemaal niet meer zo groen en geel als de vorige maal. Hij ging staan en zei:

“Mannetje, mannetje Timpe Te,
botje, botje in de zee,
mijn vrouwtje die heet Ilsebil,
ze wil niet zoals ik wil.”

“Nou, wat wil ze dan?” zei de bot. “Ach,” zei de man half bedroefd: “ze wil in een groot stenen slot wonen.” “Ga maar, ze staat al voor de deur,” zei de bot. Toen ging de man terug en dacht dat hij naar huis ging – en toen hij er kwam, stond de vrouw voor een groot stenen paleis, en de vrouw stond bovenop de trappen en wou binnengaan, ze nam hem bij de hand en zei: “Ga mee naar binnen.” En hij ging mee naar binnen en in ‘t slot was ‘n groot deel met marmeren tegels bevloerd, en er waren veel bedienden, die de grote deuren open hielden, en de wanden waren allemaal blank met mooie tapijten behangen en in de kamer stonden louter gouden stoelen en tafels, en kristallen kroonluchters hingen aan de balken, en al de zalen en kamers hadden vloerkleden, en eten en beste wijn stond op de tafels, die bijna bezweken onder de zwaarte. En achter ‘t slot was een grote hof met een koeienstal en ‘n paardenstal en koetsen, en een grote prachtige tuin, met de mooiste bloemen en vruchten, en een park van ‘n halve mijl met herten en reeën en hazen en alles wat men zich maar wensen kon. “Nou,” zei de vrouw, “is dat niet mooi?” “Och ja,” zei de man, “zo zal ‘t ook blijven, en nu zullen wij in dit mooie slot wonen en tevreden zijn.” “Daar zullen we ‘s over denken,” zei de vrouw, “en er een nachtje over slapen.” En zo gingen ze naar bed. De volgende morgen werd de vrouw eerst wakker, ‘t was net dag, en ze zag uit haar bed ‘t heerlijke land voor zich liggen. De man rekte zich nog uit, toen stootte ze hem met haar elleboog in de zij en sprak: “Man, sta op en kijk ‘t raam uit. Zeg, kunnen wij niet koning worden over dat heerlijke land? Ga naar de bot, zeg dat we koning willen zijn.” “Och vrouw!” zei de man, “wat wouen wij koning zijn! Ik wil geen koning zijn.” “Nou,” zei de vrouw, “wil jij geen koning zijn, ik wil koning zijn. Ga naar de bot en zeg ‘m: ik wil koning zijn.” “Ach vrouw,” zei de man, “wat moet jij koning zijn? Dat wil ik niet eens zeggen.” “Waarom niet?” zei de vrouw – “ga dadelijk, ik moet en ik zal koning zijn.” Toen ging de man heen en hij was heel verdrietig, dat zijn vrouw koning wou worden. “Dat is niet goed en het klopt niet,” dacht hij. En hij wou niet gaan. Maar hij ging toch. En toen hij bij de zee kwam, was de zee helemaal grijsgrauw en zwart en dik, en ‘t water kwam van onder naar boven en ‘t stonk ook. Toen ging hij staan en zei:

“Mannetje, mannetje Timpe Te,
botje, botje in de zee,
mijn vrouwtje die heet Ilsebil,
ze wil niet zoals ik wil.”

“Nou, wat wil ze dan?” zei de bot. “Ach,” zei de man, “ze wil koning worden.” “Ga maar terug, ze is het al,” zei de bot.

Toen ging de man terug. En toen hij er kwam was het slot veel groter, met een grote toren en allerlei versiersels, en een schildwacht voor de deur en soldaten en pauken en trommels. En toen hij ‘t huis binnen ging, was alles van zuiver marmer en puur goud, en fluwelen dekens en gouden kwasten. Daar gingen de deuren van de zaal open en de vrouw zat op een gouden troon met diamanten en ze had een grote kroon op en ‘n scepter van goud en aan beide zijden stonden een rij van kamerjuffers, de één een hoofd kleiner dan de vorige. Toen ging hij voor haar staan en zei: “Och vrouw, ben jij nou koning?” “Ja,” zei de vrouw, “nou ben ik koning.” Toen bleef hij zo staan en keek haar aan, en toen hij een hele poos gekeken had, zei hij: “Och vrouw wat staat dat prachtig, dat je nou koning bent. Nu moeten we ook niets meer wensen.” “Nee man,” zei de vrouw en ze werd onrustig, “mij valt de tijd zo lang, ik kan het niet meer uithouden. Ga naar de bot, koning ben ik, nou moet ik ook keizer worden.” “Ach vrouw,” zei de man, “waarom wil jij nu keizer worden?” “Man,” zei ze, “ga naar de bot, ik wil keizer zijn.” “Ach vrouw,” zei de man, “keizer kan hij je niet maken, ik mag dat niet aan de bot vragen, keizer is er maar één in het rijk, keizer kan de bot je niet maken, dat kan niet, dat kan hij niet.” “Wat?” zei ze. “ik ben de koning en jij bent mijn man, wil je dadelijk gaan? Ga dadelijk, als hij mij koning kan maken, dan kan hij mij ook keizer maken; ik zal en ik wil keizer zijn: ga er heen.” Toen moest hij wel gaan. Toen de man ging, werd hij erg bang, en onder ‘t gaan dacht hij bij zichzelf: “Dat gaat niet goed, dat gaat nooit goed, keizer dat is onbeschaamd, de bot zal ‘t eindelijk moe worden.” Zodra hij aan zee kwam, werd de zee helemaal zwart en dik en begon van onderen te koken, dat er bellen kwamen, en er ging een wind over zo dat de zee kolkte, en de man huiverde. Hij ging staan en zei:

“Mannetje, mannetje Timpe Te,
botje, botje in de zee,
mijn vrouwtje die heet Ilsebil,
ze wil niet zoals ik wil.”

“Nou, wat wil ze dan?” zei de bot. “Och bot,” zei hij, “mijn vrouw wil keizer worden.” “Ga maar heen,” zei de bot, “ze is het al.”

Toen ging de man terug en toen hij weer bij ‘t slot kwam, wat ‘t hele slot van gepolijst marmer met albasten beelden en gouden versiersels. Voor de deur marcheerden soldaten en ze bliezen op trompetten en sloegen pauken en trommels; boven in huis wandelden baronnen heen en weer en graven en hertogen gingen als bedienden rond, ze openden voor hem deuren die van louter goud waren. En toen hij binnenkwam, zat z’n vrouw op een gouden troon, twee mijl hoog, en ze had een gouden kroon op van drie el hoog met briljanten en karbonkels bezet, in de ene hand de scepter en in de andere de rijksappel en links en recht drie rijen van trawanten, ieder iets kleiner dan die naast hem stond, van de allergrootste reus af die twee mijl hoog was, tot de allerkleinste dwerg toe, die was zo groot als mijn pink. En vóór haar allemaal vorsten en hertogen. Daar ging de man tussen staan en zei: “Vrouw – en ben je nou keizer?” “Ja,” zei ze, “keizer ben ik.” Daar ging hij staan en bleef haar goed aankijken, en toen hij een poos gekeken had zei hij: “Ach vrouw, wat ben je mooi, nu je keizer bent.” “Man,” zei ze, “wat sta je daar? Ik ben nu keizer, maar nu wil ik ook paus worden, ga naar de bot.” “Ach vrouw,” zei de man, “wat wou je nou? Paus kan je niet worden, paus is er maar één in de hele christenheid, dat kan hij je toch niet maken!” “Man,” zei ze, “paus wil ik worden, ga dadelijk, ik moet vandaag nog paus worden.” “Nee vrouw,” zei de man, “dat mag ik niet zeggen, dat gaat nooit goed, dat is te grof; paus kan de bot je niet maken.” “Man, zeur niet!” zei de vrouw, “wie mij keizer kan maken, die kan mij ook paus maken. Ga dadelijk, ik ben de keizer en jij bent maar mijn man, wil je wel eens dadelijk gaan?” Toen werd hij bang en ging er heen, en hij was eerst wat flauw, zo sidderend en bevend, en de knieën en de dijen waren hem zo wankel. En er ging zo ‘n wind over ‘t land, en de wolken vlogen, toen de schemer kwam – de bladeren waaiden van de bomen, en ‘t water kolkte en bruiste, en ‘t sloeg tegen ‘t strand, en van verre zag hij de schepen moeilijk varen en dobberen op de golven, en dansen en springen. Toch was de hemel in ‘t midden nog een beetje blauw, maar in ‘t Zuiden trok het zo rossig op als echt zwaar weer. Toen ging hij ineengedoken staan in zijn angst en zei:

“Mannetje, mannetje Timpe Te,
botje, botje in de zee,
mijn vrouwtje die heet Ilsebil,
ze wil niet zoals ik wil.”

“Wat wil ze dan nog?” zei de bot. “Ach,” zuchtte de man, “paus wil ze worden.” “Ga maar, ze is het al,” zei de bot.

Toen ging hij weg, en toen hij terug kwam, was er een grote kerk, omgeven door paleizen. Hij drong zich door de menigte heen; van binnen was alles met duizend en nog eens duizenden lichten verlicht, en zijn vrouw was gekleed in zuiver goud, en ze zat op een nog veel hogere troon, en ze had drie grote gouden kronen op, en om haar heen waren er zoveel geestelijken en prelaten, en aan beide kanten stonden twee rijen van kaarsen, de grootste zo dik en zo groot als de allergrootste toren, tot aan het allerkleinste keukenlicht toe, en alle keizers en koningen lagen ervoor op hun knieën en kusten haar pantoffel. “Vrouw,” zei de man en keek haar recht aan: “ben jij nu paus?” “Jawel,” zei ze, “ik ben paus.” Toen ging hij staan en keek haar recht aan, en het was of hij in de felle zon keek. En toen hij daar een poos naar gekeken had, zei hij: “Och vrouw, wat is dat mooi, dat je nou paus bent!” Ze zat in de hoogte, heel stijf, als een boom, en verroerde zich niet. Toen zei hij: “Vrouw, wees nu tevreden, nu je de paus bent, nu kan je toch niets meer worden.” “Daar zal ik nog eens over denken,” zei de vrouw. En toen gingen ze samen naar bed, maar tevreden was ze toch niet, en de gierigheid hield haar wakker, ze dacht aldoor wat ze nu nog worden kon. De man sliep heel goed en vast, hij had die dag veel gelopen maar de vrouw kon maar niet inslapen en dacht steeds aan wat ze nog zou kunnen worden en ze gooide zich van de ene zij op de andere, en ze kon toch niets meer bedenken. Toen zou de zon weer opgaan en op ‘t ogenblik dat ze het morgenrood zag, richtte ze zich in bed overeind en keek in ‘t licht, en toen ze door het venster de zon zag opgaan, zei ze: “Wacht, kan ik niet ook de zon en de maan laten opgaan?” “Man,” zei ze en ze stootte hem met haar ellebogen in zijn ribben, “wordt es wakker, en sta op en ga naar de bot: ik wil net worden als onze lieve Heer.” De man sliep nog half, maar hij schrok toch zo, dat hij het bed uit viel. Hij meende dat hij het verkeerd had verstaan, en hij wreef z’n ogen uit en gaapte: “Och vrouw, wat zei je?” “Man,” zei ze, “als ik zelf de zon en de maan niet kan laten opgaan en ik moet dat maar lijdelijk aanzien, dat de zon en de maan opgaan, dan kan ik ‘t niet uithouden en ik heb geen rustig ogenblik meer, dat ik ‘t zelf niet ben die ze laat opgaan.” Toen zag ze hem zo verschrikkelijk aan, dat ‘t hem koud over de rug liep. “Ga dadelijk en zeg dat ik net wil worden als onze lieve Heer.” “Maar vrouw,” zei de man en hij viel voor haar op de knieën, dat kan de bot immers niet! Keizer en paus heeft hij je kunnen maken, ik bid je, kom tot je zelf en blijf paus!” Daar kreeg ze een aanval van woede, haar haren vlogen wild om haar hoofd, ze trok haar jak los, schopte hem en schreeuwde: “Ik kan ‘t niet uithouden en ik kan ‘t niet langer uithouden, versta je?” en toen slipte hij in z’n broek en holde weg in angst. Buiten ging de storm en loeide, zodat hij nauwelijks op zijn voeten kon staan; huizen en bomen woeien om, de bergen sidderden, rotsblokken vielen in zee, en de hemel was helemaal pikzwart, en ‘t onweerde en bliksemde en de zee ging in hoge zwarte golven als bergen en als kerktorens, en ze hadden een witte kroon op van schuim. Daar schreeuwde hij en hij kon zijn eigen woorden niet eens verstaan:

“Mannetje, mannetje Timpe Te,
botje, botje in de zee,
mijn vrouwtje die heet Ilsebil,
ze wil niet zoals ik wil.”

“Nou, wat wil ze dan?” zei de bot. “Ach,” zei hij, “zij wil worden – net als onze lieve Heer.” “Ga maar terug, ze zit alweer in jullie oude potje.”

En daar zitten ze nog tot op deze dag.

EERSTE GESCHIEDENIS, DIE HANDELT OVER DE SPIEGEL EN DE SCHERVEN

“Ziezo, nu beginnen we. Als we aan het eind van de geschiedenis zijn weten we meer dan wij nu weten, want het was een boze trol, het was een van de allerergste, het was “de duivel”.

Op een dag was hij in een bijzonder goed humeur, want hij had een spiegel gemaakt die de eigenschap had dat alle goeds en moois, die zich daarin spiegelden, tot bijna niets verschrompelden, maar wat niet deugde en er lelijk uitzag viel eerst recht in het oog en werd nog erger.

De mooiste landschappen zagen er daarin uit als gekookte spinazie, en de braafste mensen werden afstotelijk of stonden op hun hoofd, zonder buik; hun gezicht werd zo verdraaid dat ze niet te herkennen waren, en als iemand een zomersproet had kon hij er zeker van zijn, dat die over neus en mond heenliep. Het was meer dan vermakelijk, zei “de duivel”. Ging er een goede, vrome gedachte door een mens dan kwam er een grijns in de spiegel, zodat de trolduivel lachen moest over zijn kunstige uitvinding. Allen die de trollenschool bezochten, want hij hield school voor kleine trollen, vertelden wijd en zijd dat er een mirakel was geschied; nu kon men pas zien, meenden zij, hoe de wereld en de mensen er werkelijk uitzagen.

Zij gingen overal rond met de spiegel en ten slotte was er geen land of mens meer, of het was daarin verdraaid geweest. Nu wilden zij ook naar de hemel zelf om de engelen en “Onze Lieve Heer” voor de gek te houden. Hoe hoger zij met de spiegel vlogen, des te harder grijnsde die.

Zij konden hem ternauwernood vasthouden; hoger en hoger vlogen zij, steeds dichter naar God en de engelen.

Toen sidderde de spiegel zo verschrikkelijk in zijn grijns dat hij hen uit de handen schoot en neerstortte op de aarde, waar hij in honderden miljoenen, biljoenen en nog meer stukken viel en toen bracht hij nog groter ongeluk dan vroeger: sommige stukken waren niet groter dan een zandkorreltje en die vlogen de wijde wereld door en waar zij in de ogen van een mens kwamen, bleven zij er zitten en dan zagen die mensen alles verdraaid of hadden alleen maar oog voor wat ergens lelijk aan was; want ieder spiegelkorreltje had dezelfde krachten die de hele spiegel had. Sommige mensen kregen zelfs een spiegelscherfje in hun hart. En dan was het al heel gruwelijk, dat hart werd als een klomp ijs. Sommige stukken van de spiegel waren zo groot dat zij als vensterglas werden gebruikt maar door zo’n ruit moest je maar liever niet naar je vrienden kijken. Andere stukken kwamen in brillen en dan ging het verkeerd wanneer de mensen die brillen opzetten om goed te zien.

De boze trol lachte dat zijn buik scheurde en dat kietelde hem zo fijn. Maar buiten vlogen er nog kleine glasscherfjes in de lucht rond. Hoor verder!

TWEEDE GESCHIEDENIS. EEN JONGETJE EN EEN MEISJE

In het hartje van de grote stad, waar zoveel huizen en mensen zijn dat er geen plaats genoeg is om alle mensen een tuintje te verschaffen en waar dus de meesten tevreden moeten zijn met bloemen in potten, daar waren toch twee arme kinderen, die een tuintje hadden, iets groter dan een bloempot.

Zij waren geen broer en zusje, maar zij hielden net zoveel van elkaar of zij het wel waren. Hun ouders woonden vlak tegenover elkaar op twee dakkamertjes.

Daar waar het dak van het ene huis het andere raakte en de goot langs de daklijsten liep, keek van elk huis een klein venster naar buiten; je hoefde maar over de goot te stappen om van het ene in het andere huis te komen.

De ouders hadden buiten elk een grote houten bak gezet en daar groeide wat groente in om te eten en een kleine rozenboom; in elke bak stond er één en die groeide toch zo voorspoedig. Nu bedachten de ouders om de bakken dwars over de goot te plaatsen, zodat ze bijna van het ene raam tot het andere reikten als twee wallen van bloemen.

De erwtenranken hingen over de rand van de bakken en de rozenboompjes schoten lange loten, klommen op tegen de vensters en bogen zich naar elkaar toe. Het leek wel een erepoort van groen en bloemen.

Daar de bakken zeer hoog waren en de kinderen wisten dat zij er niet op mochten kruipen, mochten zij vaak het raam uit klauteren tezamen op hun bankjes onder de rozen zitten en daar speelden zij zo heerlijk. ‘s Winters echter was die pret over.

De ramen waren dikwijls helemaal bevroren, maar dan warmden zij centen op de kachel. Hielden ze de hete cent tegen de bevroren ruit dan kwam er een fijn kijkgaatje, zo rond, zo rond; daarachter loerde een vriendelijk oog, één achter elk raam: dat waren het jongetje en het meisje. Hij heette Kay en zij heette Gerda. ‘s Zomers konden zij in één sprong bij elkaar komen, maar ‘s winters moesten zij eerst de vele trappen af en op; buiten joeg de sneeuw. “Dat zijn de witte bijen, die zwermen,” zei de oude grootmoeder. “Hebben zij ook een bijenkoningin?” vroeg het jongetje, want hij wist dat de echte bijen er een hebben. “Dat hebben zij!” zei grootmoeder. “Zij vliegt waar ze het dichtst zwermen! Zij is de grootste van alle en nooit blijft zij op de grond liggen, zij vliegt weer omhoog in de zwarte wolk. Menige winternacht vliegt zij door de straten van de stad en kijkt ze door de ramen naar binnen, en dan bevriezen ze zo wonderlijk, dat het wel bloemen lijken.” “Ja, dat heb ik gezien!” zeiden beide kinderen en toen wisten zij dat het waar was. “Kan de sneeuwkoningin hier binnenkomen?” vroeg het kleine meisje. “Laat haar maar komen,” zei de jongen, “dan zet ik haar op de warme kachel zodat zij smelt.” Maar grootmoeder streek hem over het haar en vertelde andere verhaaltjes. ‘s Avonds, toen de kleine Kay thuis was en half uitgekleed, klom hij op een stoel bij het raam en keek naar buiten door het kijkgaatje; een paar sneeuwvlokken vielen daarbuiten en een ervan, de allergrootste, bleef op de rand van de ene bloembak liggen.

De sneeuwvlok werd steeds groter en ten slotte werd zij tot een vrouwengedaante, gekleed in het fijnste witte gaas dat wel uit miljoenen sterrevlokjes leek samengesteld.

Zij was zo mooi en fijn, maar van ijs, verblindend blinkend ijs, maar toch leefde zij; haar ogen staarden als heldere sterren maar er was geen kalmte of rust in.

Zij knikte in de richting van het raam en wenkte met de hand. Het jongetje schrok ervan en sprong van de stoel af; toen was het of er buiten een grote vogel langs het raam vloog.

De volgende dag was het helder vriesweer — en toen viel de dooi in en kwam het voorjaar, de zon scheen, de eerste groene blaadjes kwamen te voorschijn, de zwaluwen bouwden hun nestje, de ramen werden geopend en de kindertjes zaten weer in hun tuintje hoog in de dakgoot boven op het huis.

De rozen bloeiden die zomer mooier dan ooit; het meisje had een gezang geleerd en daarin stond van rozen en daarbij dacht zij aan haar eigen rozen en zij zong dat gezang voor de kleine jongen en hij zong het mee: “De rozen bloeien in het dal Waar ik Kindeke Jezus treffen zal.” En de kleintjes zaten hand in hand, kusten de rozen en keken omhoog in Gods heldere zonneschijn en praatten ertegen, alsof het Jezuskindje daar was. Wat waren dat een heerlijke zomerdagen; wat een zegen daarbuiten bij de frisse rozenboompjes te zitten die maar nooit wilden ophouden met bloeien. Kay en Gerda zaten te kijken in het prentenboek met beesten en vogels; toen was het — de klok van de grote kerktoren sloeg juist vijf slagen — dat Kay zei: “Au! Daar stak iets in mijn hart en nu krijg ik iets in mijn oog!” Het kleine meisje sloeg haar armen om zijn hals; hij knipte met zijn ogen, nee, er was niets te zien. “Ik geloof dat het weg is!” zei hij; maar het was niet weg.

Dat was nu juist een van die glassplinters die van de spiegel waren gesprongen. Je weet wel die trollenspiegel, dat lelijke glas dat maakte dat alles, wat groot en mooi was en zich daarin spiegelde, klein en lelijk werd. Maar het boze en slechte werd nog erger en elk gebrek viel terstond in het oog.

Die arme Kay, hij had ook een splinter midden in het hart gekregen.

Dat zou weldra als een ijsklomp worden. Nu deed het geen pijn meer, maar de splinter zat erin. “Waarom huil je?” vroeg hij. “Wat ben je zó lelijk! Ik mankeer toch niets! Jasses!” riep hij opeens: “Aan die roos daar heeft een rups gevreten! En kijk eens, die daar is helemaal scheef! Die rozen zijn eigenlijk heel lelijke, net als de bakken waarin ze staan!” En hij schopte met zijn voet hard tegen de bak en rukte de twee rozen af. “Kay, wat doe je!” riep het kleine meisje. En toen hij haar schrik zag rukte hij nog een roos af en ging toen door het raam naar binnen, weg van die lieve Gerda.

Toen zij later met het prentenboek kwam, zei hij dat dit goed was voor zuigelingen.

Vertelde grootmoeder verhaaltjes, dan kwam hij altijd met een maar. Ja, als hij de kans schoon zag liep hij achter haar aan, zette een bril op en deed haar stem na.

Dat leek precies en dan moesten de mensen om hem lachen. Weldra kon hij alle mensen in de straat nabootsen. Alles wat er gek en lelijk aan hen was wist Kay na te doen en dan zeiden de mensen: “Er zit vast een goede kop op die jongen!” Maar het was het stukje glas dat hij in zijn oog had, en het stukje glas dat in zijn hart zat; daar kwam het van dat hij zelfs de kleine Gerda plaagde die met haar hele hart van hem hield.

Zijn spelletjes werden heel anders dan vroeger, ze werden zo verstandig: op een winterdag dat de sneeuwvlokken joegen, kwam hij met een groot brandglas, hij hield een slip van zijn blauwe jasje buiten het raam en liet er de sneeuwvlokken op vallen. “Kijk nu eens in het glas, Gerda!” zei hij en iedere sneeuwvlok werd veel groter en zag eruit als een prachtige bloem of een tienkantige ster: het was prachtig om te zien. “Kijk eens hoe kunstig!” zei Kay, “het is veel interessanter dan echte bloemen. Er is geen enkele fout aan, ze zijn precies zoals ze zijn moeten, als ze maar niet smelten!” Kort daarop kwam Kay buiten met grote handschoenen aan en zijn slee op de rug. Hij schreeuwde Gerda in het oor: “Ik mag gaan sleeën op het grote plein waar de anderen spelen!” en weg was hij.

Op het plein bonden de dapperste jongens hun slee dikwijls vast aan een boerenwagen, en dan reden zij een heel eind mee.

Dat was een reuze pret.

Toen het spel in volle gang was kwam er een grote slee; die was helemaal wit geverfd en erin zat iemand gewikkeld in een ruige, witte pels en met een ruige, witte muts op.

De slee ging het plein tweemaal rond en Kay bond er zijn sleetje vlug aan vast en nu gleed hij mee. Het ging sneller en sneller, regelrecht de eerste straat in; degene die de leidsels hield draaide het hoofd om en knikte vriendelijk tegen Kay. Het was net alsof zij elkaar kenden; telkens als Kay zijn sleetje wilde losmaken knikte de onbekende weer en dan bleef Kay zitten.

Zij reden regelrecht de stadspoort uit.

Toen begon de sneeuw zo dicht te vallen dat de kleine jongen geen hand voor ogen meer kon zien terwijl hij voortreed. Hij liet snel het touw schieten om van de grote ar los te komen, maar het hielp niet, zijn kleine sleetje zat vast en het ging ervandoor, zo snel als de wind.

Toen riep hij zo luid hij kon, maar niemand hoorde hem en de sneeuw joeg en zijn sleetje vloog maar door; af en toe sprong het omhoog, het leek wel of hij over sloten en heggen ging. Hij was heel angstig; hij wilde het Onzevader bidden, maar hij wist alleen nog de tafel van vermenigvuldiging.

De sneeuwvlokken werden groter en groter, ten slotte zagen zij eruit als grote witte hoenderen. Plotseling sprongen ze opzij, de grote slee hield in en de onbekende stond op, de pels en de muts waren louter sneeuw; een dame was het, zo groot en rank, zo schitterend wit; het was de sneeuwkoningin. “We zijn een heel eind gekomen!” zei zij, “maar is dat een kou lijden. Kruip in mijn berenpels.

Zij zette hem naast zich in de slee en sloeg de pels om hem heen; het was of hij in een grote sneeuwhoop wegzonk. “Heb je het nog koud!” vroeg zij en toen kuste zij hem op het voorhoofd. Hu!, dat was kouder dan ijs, dat ging hem regelrecht naar het hart dat toch al half een ijsklomp was; het leek alsof hij sterven ging maar slechts één ogenblik, toen deed het hem juist goed; hij voelde de kou rondom zich niet meer. “Mijn slee, vergeet mijn slee niet!” Dat was het eerste waaraan hij dacht; en zij werd een van de witte hoenderen op de rug gebonden en die vloog achter hen aan.

De sneeuwkoningin kuste Kay nog eens en toen was hij kleine Gerda vergeten en de grootmoeder en allen daar thuis. “Nu krijg je geen kussen meer!” zei ze, “want dan zou ik je doodkussen!” Kay keek haar aan, zij was zo mooi, een verstandiger, liever gezicht kon hij zich niet denken; nu leek zij niet van ijs zoals die keer toen zij buiten het raam had gezeten en hem had toegewenkt; in zijn ogen was zij volmaakt. Hij was helemaal niet bang en hij vertelde haar dat hij uit het hoofd kon rekenen en ook met breuken, hoeveel vierkante mijlen elk land groot was en hoeveel inwoners het had, en zij glimlachte maar.

Toen dacht hij dat hij toch niet genoeg wist en hij keek omhoog in het grote, grote luchtruim en zij vloog met hem, vloog omhoog naar de zwarte wolk en de storm suisde en bruiste; het was alsof hij oude liederen zong.

Zij vlogen over bossen en meren, over zeeën en landen.

Onder hen loeide de koude storm, de wolven huilden, de sneeuw fonkelde, daaroverheen vlogen de zwarte krassende kraaien. Maar over dit alles scheen de maan groot en helder en daarnaar keek Kay de lange, lange winternacht; overdag sliep hij aan de voeten van de sneeuwkoningin.

DERDE GESCHIEDENIS.

DE BLOEMENTUIN VAN HET VROUWTJE, DAT TOVEREN KON

Maar hoe had kleine Gerda het toen Kay niet meer terugkwam? Waar was hij toch? Niemand wist het, niemand kon antwoord geven.

De jongens vertelden alleen maar dat zij gezien hadden hoe hij zijn sleetje aan een prachtige, grote slee had gebonden en daarmee de straat was ingereden en door de stadspoort verdwenen. Niemand wist waar hij was, veel tranen werden vergoten, de kleine Gerda huilde lang en innig.

Toen zeiden ze dat hij dood was: hij was buiten de stad in de rivier verdronken; o, wat waren dat lange, donkere winterdagen. Nu kwam de lente met warme zonneschijn. “Kay is dood en weg!” zei kleine Gerda. “Dat geloof ik niet!” zei de zonneschijn. “Hij is dood en weg!” zei ze tegen de zwaluwen. “Dat geloof ik niet!” antwoordden die, en ten slotte geloofde de kleine Gerda het ook niet meer. “Ik doe mijn nieuwe, rode schoentjes aan,” zei ze op een morgen, “die heeft Kay nog nooit gezien en dan ga ik naar de rivier om haar naar Kay te vragen!” Het was heel vroeg in de morgen; zij kuste de oude grootmoeder die nog sliep, deed de rode schoentjes aan en ging helemaal alleen de poort uit en naar de rivier toe. “Is het waar dat jij mijn vriendje hebt weggenomen? Ik zal je mijn rode schoentjes schenken als je hem aan mij terug wilt geven!” En de golven, dacht zij, knikten zo wonderlijk; toen nam zij haar rode schoentjes, het liefste dat zij bezat, en wierp ze allebei in de rivier. Maar ze vielen dicht bij de oever en de golfjes droegen ze dadelijk weer naar land, naar haar terug. Het was alsof de rivier het liefste dat zij bezat niet wilde aannemen, daar zij immers de kleine Kay niet had. Maar Gerda geloofde dat zij de schoentjes niet ver genoeg geworpen had en daarom klom zij in een boot die in het riet lag.

Zij ging helemaal in de uiterste punt staan en gooide de schoentjes weer weg; maar de boot was niet vastgebonden en door de beweging die zij maakte dreef zij van het land weg.

Zij merkte het en wilde gauw terug, maar voor zij aan het andere einde was, was de boot al meer dan een el weg en nu dreef zij veel sneller.

Toen schrok de kleine Gerda erg en ze begon te huilen, maar niemand hoorde haar behalve de mussen en die konden haar niet aan land dragen.

Zij vlogen langs de oever mee en zongen als om haar te troosten: “Hier zijn we! Hier zijn we!” De boot dreef stroomafwaarts; de kleine Gerda zat heel stil op haar kousenvoetjes. Haar kleine, rode schoentjes dreven achter haar aan maar zij konden de boot niet inhalen, die ging al sneller. Mooi was het aan beide oevers, mooie bloemen, oude bomen en hellingen met schapen en koeien; maar er was geen mens te zien. Misschien brengt de rivier mij naar kleine Kay, dacht Gerda, en dat troostte haar.

Zij stond op en keek uren achtereen naar de mooie groene oevers; toen kwam zij bij een grote kersenboomgaard en daar stond een huisje met vreemde rode en blauwe ramen, verder een strodak en buiten twee houten soldaten die het geweer presenteerden voor wie langs voer. Gerda riep hen aan, zij dacht dat zij levend waren, maar zij antwoordden natuurlijk niet.

Zij kwam tot vlak bij hen, de rivier stuurde de boot recht op het land aan. Gerda riep nog luider en toen kwam er uit het huisje een oude, oude vrouw die op een kruk steunde; zij had een grote zonnehoed op, die was beschilderd met de mooiste bloemen. “Jouw arm klein kindje!” zei de oude vrouw, “hoe ben je op die grote snelle rivier gekomen en zo ver de wijde wereld in gedreven?” En toen ging de oude vrouw helemaal in het water staan, ze haakte haar kruk in de boot vast, trok die aan land en tilde kleine Gerda eruit. En Gerda was blij dat zij op het droge kwam, maar toch een beetje bang voor de vreemde oude vrouw. “Vertel mij toch eens gauw wie je bent en hoe je hier komt!” zei ze. En Gerda vertelde haar alles.

De oude vrouw schudde haar hoofd en zei: “Hm! hm!” En toen Gerda alles had gezegd en haar vroeg of zij kleine Kay niet gezien had, zei de vrouw dat hij niet voorbij was gekomen, maar hij kwam nog wel, ze moest maar niet bedroefd zijn maar haar kersen eens proeven, en haar bloemen bekijken: die waren mooier dan het mooiste prentenboek, die konden elk een heel verhaal vertellen.

Toen nam zij Gerda bij de hand; zij gingen het huisje binnen en de oude vrouw deed de deur op slot.

De ramen zaten toch zo hoog en het glas was rood, blauw en geel; het daglicht scheen zo vreemd naar binnen met alle kleuren. Maar op tafel stonden de heerlijke kersen en Gerda at zoveel ze maar wilde, want dat mocht. En terwijl zij zat te eten kamde de oude vrouw haar haar met een gouden kam en het haar krulde met een gouden glans om het lieve, ronde gezichtje, dat eruitzag als een roos. “Naar zo’n lief klein meisje heb ik toch zo erg verlangd,” zei het oudje. “Nu zal je eens zien hoe goed wij het samen zullen hebben!” En terwijl zij kleine Gerda’s haar bleef kammen vergat Gerda haar vriendje Kay meer en meer; want de oude vrouw kon toveren. Maar een boze tovervrouw was zij niet.

Zij toverde maar zo’n beetje voor haar eigen plezier en zij wilde kleine Gerda graag houden.

Daarom ging zij de tuin in en wees met haar kruk naar alle rozenboompjes, en hoe mooi ze ook stonden te bloeien, zij zonken toch alle in de zwarte aarde weg en je kon niet zien waar zij gestaan hadden. Het oudje was bang dat Gerda, als zij de rozen zag, aan haar eigen rozen zou denken en zich dan kleine Kay zou herinneren en van haar weglopen. Nu bracht zij kleine Gerda in de bloementuin. Nee maar, wat een geur en een pracht. Alle bloemen die je je kon denken en van elk jaargetijde stonden er in volle bloei: geen prentenboek kon bonter en mooier zijn. Gerda danste en speelde tot de zon onderging achter de hoge kersenbomen.

Toen kreeg zij een heerlijk bed met roodzijden kussens erin; die waren gevuld met blauwe viooltjes, en zij sliep en droomde daar even heerlijk als een koningin op haar trouwdag.

De volgende dag kon zij weer met de bloemen spelen in de warme zonneschijn.

Zo gingen er vele dagen voorbij. Gerda kende elke bloem, maar hoeveel er ook waren, toch meende zij dat er één ontbrak, maar welke, dat wist zij niet.

Toen zat zij op een dag naar de zonnehoed van de oude vrouw te kijken met die geschilderde bloemen, en de mooiste daarop was een roos.

De oude vrouw had vergeten die van de hoed af te doen toen zij de andere onder de grond toverde.

Zo gaat het als men zijn gedachten niet bij elkaar houdt! “Wat!” zei Gerda, “zijn hier geen rozen?” En zij sprong midden in de perken, zocht en zocht, maar er was er geen te vinden; toen ging zij zitten huilen, maar haar tranen vielen juist daar waar een rozenboompje in de grond gezonken was.

Toen de warme tranen op de grond vielen schoot het boompje ineens omhoog, even bloeiend als het was verdwenen en Gerda kuste de rozen en dacht aan de heerlijke rozen thuis en toen ook aan de kleine Kay. “O, wat heb ik mij verlaat!” zei het kleine meisje. “Ik moest Kay toch zoeken! Weten jullie niet waar hij is?” vroeg zij aan de rozen. “Geloven jullie dat hij dood is?” “Dood is hij niet,” zeiden de rozen. “Wij zijn immers onder de grond geweest, daar zijn alle doden, maar Kay was er niet!” “Dank jullie wel!” zei kleine Gerda en zij ging naar de andere bloemen toe en keek in hun kelk en vroeg: “Weten jullie niet waar kleine Kay is?” Maar iedere bloem stond in de zon en droomde haar eigen sprookje of geschiedenis; daarvan kreeg kleine Gerda er zoveel te horen, maar niemand wist iets over Kay. En wat zei de vuurlelie dan? “Hoor je de trommel: boem! boem! Het zijn maar twee tonen, altijd boem! boem! Hoor het klaaglied der vrouwen! Hoor de roep der priesters! In haar lange rode kleed staat de Hindoevrouw op de brandstapel, de vlammen slaan hoog op om haar en haar dode man. Maar de Hindoevrouw denkt aan de levende hier in de kring, aan hem wiens ogen feller branden dan de vlammen, die straks haar lichaam tot as verbranden. Kunnen de vlammen van het hart sterven in de vlammen van de brandstapel?” “Daar begrijp ik niets van!” zei kleine Gerda. “Dat is mijn sprookje!” zei de vuurlelie. Wat zegt de winde? “Over de enge bergpas hangt een oude ridderburcht; de dichte klimop groeit omhoog langs de oude rode muren, blad aan blad; om het balkon slingert hij zich, en daar staat een lieftallig meisje: zij buigt haar hoofd over de leuning en kijkt de weg af. Geen roos hangt frisser aan haar takken dan zij, geen appelbloesem als de wind hem meevoert zweeft bevalliger dan zij; wat ritselt haar prachtige zijden kleed. “Komt hij nog niet!” “Is het Kay die je bedoelt?” vroeg kleine Gerda. “Ik vertel alleen maar mijn eigen sprookje, mijn droom,” antwoordde de winde. Wat zegt het sneeuwklokje? “Tussen de bomen hangt aan touwen de smalle plank, dat is een schommel; twee lieve kleine meisjes — hun jurkje is wit als sneeuw, lange groene linten fladderen van hun hoed — zitten erop, hun broer die groter is dan zij staat op de schommel. Hij heeft de arm om het touw geslagen om zich vast te houden, want in zijn ene hand heeft hij een kommetje en in de andere een Goudse pijp. Hij blaast zeepbellen.

De schommel zwaait en de zeepbellen vliegen omhoog met mooie, wisselende kleuren; de laatste hangt nog aan de pijpenkop en buigt zich in de wind; de schommel zwaait.

De kleine zwarte hond, licht als de zeepbellen, staat op zijn achterpoten en wil ook op de schommel.

Die vliegt weer weg, de hond valt, keft en is boos.

Ze lachen hem uit, de zeepbellen spatten uiteen — Een wiegende plank, een spattende zeepbel, dat is mijn gezang!” “Het kan best zijn dat het mooi is wat je vertelt, maar je zegt het zo bedroefd en praat helemaal niet over Kay. Wat zeggen de hyacinten?” “Er waren drie bevallige zusters, doorschijnend en fijn; de een had een rode jurk, de ander een blauwe, de derde was helemaal in het wit; hand in hand dansten zij aan het stille meer in de heldere maneschijn. Het waren geen elfenkindertjes, ‘t waren mensenkinderen. Een zoete geur verspreidde zich en de meisjes verdwenen in het bos.

De geur werd sterker: drie doodkisten — daarin lagen de bevallige meisjes — kwamen uit het dichtst van het bos en gleden nu over het meer; glimwormpjes vlogen rondom, als kleine zwevende lichtjes. Sliepen de dansende meisjes of waren zij dood? De bloemengeur zegt dat zij dood zijn; de avondklok luidt over de doden.” “Je maakt me helemaal bedroefd,” zei kleine Gerda. “Je ruikt zo sterk, ik moet aan de dode meisjes denken. Ach, is kleine Kay dan werkelijk dood? De rozen zijn onder de grond geweest en zij zeggen van niet!” “Ding, dong!” luidden de hyacintenklokjes. “Wij luiden niet over de kleine Kay, hem kennen we niet. Wij zingen alleen maar ons wijsje, het enige dat wij kennen!” Gerda ging naar het boterbloempje dat glinsterend tussen zijn glimmende groene bladeren stond. “Jij bent me een helder zonnetje!” zei Gerda. “Vertel mij eens of je weet, waar ik mijn vriendje moet zoeken.” En het boterbloempje glinsterde zo mooi en keek Gerda aan. Welk liedje kon het boterbloempje wel zingen? Het was weer niet over Kay. “Op een binnenplaatsje scheen op de eerste voorjaarsdag Gods zon zo warm; de stralen gleden langs de witte muur van het huis, vlakbij groeiden de eerste gele bloemen, glanzend goud in de warme zonnestralen.

De oude grootmoeder zat buiten in haar stoel, het kleindochtertje, het arme mooie dienstmeisje kwam thuis voor een kort bezoek, zij kuste de grootmoeder; er was hartengoud in die kus. Goud in de mond, goud op de grond, goud daarboven in de morgenstond. Kijk dat is mijn verhaaltje!” zei de boterbloem. “Mijn arme, oude grootmoeder!” zuchtte Gerda. “Ja, zij verlangt zeker naar me en ze treurt over me net als over kleine Kay. Maar ik kom weer gauw terug en dan breng ik Kay mee. Het helpt mij niets dat ik het de bloemen vraag.

Ze kunnen alleen maar hun eigen liedje zingen, zij geven mij geen antwoord!” En toen bond zij haar jurkje op om harder te kunnen lopen, maar de narcis sloeg tegen haar been toen zij erover sprong; toen bleef zij staan, keek naar de lange bloem en vroeg: “Weet jij misschien iets?” En zij boog zich helemaal over de narcis heen. En wat zei die? “Ik kan me zelf zien! Ik kan me zelf zien!” zei de narcis. “O, o, wat ruik ik lekker! Boven, in het kleine dakkamertje, half gekleed, staat een danseresje, zij staat nu eens op één been, dan weer op twee, zij trapt naar de hele wereld, zij is oogverblindend.

Zij giet water uit de theepot uit over een stuk goed; ze houdt het op, het is een keurslijfje: zindelijkheid is maar alles.

De witte jurk hangt aan de haak, die is ook in de theepot gewassen en op het dak gedroogd; die doet ze aan, de saffraangele sjaal om de hals, dan lijkt de jurk des te witter. Het been omhoog. Kijk, hoe ze haar hoofd in de nek gooit, terwijl ze op haar steel staat. Ik kan me zelf zien! Ik kan me zelf zien!” “Dat kan me allemaal niets schelen!” zei Gerda. “Dat hoef je me niet te vertellen!”

Toen liep ze naar het eind van de tuin. Het hek was dicht, maar zij wrikte aan de verroeste grendel, toen ging die los en de deur sprong open en toen liep kleine Gerda op haar blote voetjes de wijde wereld in.

Zij keek driemaal om, maar er was niemand die haar achterna kwam.

Ten slotte kón zij niet meer en ze ging op een grote steen zitten.

Toen zij om zich heen keek was de zomer voorbij, het was ver in het najaar.

Dat kon je in die mooie tuin helemaal niet merken, daar had je altijd de zon en de bloemen van alle jaargetijden. “Och, och, wat heb ik mij verlaat!” zei kleine Gerda. “Het is al najaar, dan mag ik helemaal niet rusten!” Zij stond op om verder te gaan.

O, wat deden haar kleine voetjes pijn en wat waren ze moe.

Overal zag het er koud en troosteloos uit: de lange wilgenbladeren waren helemaal geel en de nevel druppelde er in straaltjes van af. Het ene blad na het andere viel, alleen de sleedoorn stond vol met zijn harde vruchten waarvan je mond samentrok.

O, wat was het grauw en somber in de wijde wereld.

VIERDE GESCHIEDENIS. PRINS EN PRINSES

Gerda moest weer even uitrusten; toen sprong er voor haar op de sneeuw een grote kraai, die had daar lang naar haar zitten kijken en met zijn kop gedraaid; nu zei hij: “Kra! kra! – gedag! gedag!” Beter kon hij zich niet uitdrukken, maar hij meende het goed met het kleine meisje en vroeg waar zij zo alleen heen ging in de wijde wereld. Het woord alleen verstond Gerda best en zij voelde heel goed hoeveel daar in lag. En toen vertelde zij de kraai haar hele levensgeschiedenis en ze vroeg of hij Kay niet had gezien.

De kraai knikte heel nadenkend en zei: “Dat kon wel eens! Dat kon wel eens!” “Wat, denk je heus!” riep het kleine meisje en zij had de kraai bijna doodgedrukt, zo kuste zij hem. “Kalm wat! Kalm wat!” zei de kraai. “Ik geloof wel dat het de kleine Kay kan zijn. Maar nu heeft hij jou vast vergeten voor de kleine prinses!” “Woont hij bij een prinses?” vroeg Gerda. “Ja, hoor!” zei de kraai. “Maar het kost mij zo’n moeite jouw taal te spreken.

Versta je kraaientaal, dan kan ik beter vertellen!” “Nee, die heb ik niet geleerd!” zei Gerda, “maar grootmoeder kende die en de P-taal ook. Had ik het maar geleerd!” “Doet er niet toe!” zei de kraai. “Ik zal vertellen zo goed ik kan, maar mooi wordt het niet,” en toen vertelde hij wat hij wist. “In het koninkrijk waar we nu zitten, woont een prinses die ongelofelijk knap is, maar ze heeft dan ook alle kranten gelezen die er op de wereld zijn en ze weer vergeten ook.

Zo knap is zij. Laatst zat ze op de troon, en dat is toch werkelijk zo’n pretje niet zegt men, daar begint ze een liedje te neuriën en dat was toevallig: Waarom zou ik niet trouwen. “Hoor eens, daar zit wel wat in,” zegt ze, en toen wilde ze trouwen, maar zij wilde een man hebben die wist te antwoorden als je tot hem sprak. Niet iemand die er alleen maar voornaam uit kon zien, want dat is zo vervelend. Nu liet zij alle hofdames optrommelen en toen die hoorden wat zij wilde, waren ze opgetogen.

Dat mag ik zien, zeiden zij, daar heb ik laatst ook al aan gedacht!” — Geloof me gerust, alles wat ik zeg is waar!” zei de kraai. “Ik heb een tam liefje dat vrij rondloopt in het slot en zij heeft me alles verteld.” Dat was natuurlijk ook een kraai, dat liefje, want soort zoekt soort, en een kraai zoekt altijd een kraai. “De kranten kwamen terstond uit met een bladzij vol harten en de handtekening van de prinses; daarin kon men lezen dat het elke jongeman die er goed uitzag, vrij stond naar het slot te gaan om met de prinses te spreken; en wie er zo sprak dat je kon horen dat hij daar thuis was en wie het best sprak, die zou de prinses tot man nemen! Ja, ja!” zei de kraai, “geloof me gerust, het is zo zeker als ik hier zit.

De mensen stroomden toe, er waren een gedrang en geloop, maar het lukte niet, niet op de eerste, en niet op de volgende dag. Allemaal konden zij goed praten zolang zij buiten op straat waren, maar kwamen zij de slotpoort binnen en zagen zij de garde in zilver gekleed en langs de trappen de lakeien in goud en de grote verlichte zalen, dan werden zij overbluft. En stonden zij voor de troon waarop de prinses zat, dan wisten zij niets te zeggen dan het laatste woord dat zij had gezegd, en het kon haar volstrekt niet schelen om dat nog eens te horen. Het was net alsof de mensen daarbinnen snuiftabak op hun maag hadden gekregen en in slaap waren gevallen, totdat zij weer buiten kwamen, ja dan konden zij praten. Er stond een rij, helemaal van de stadspoort tot aan het slot. Ik was zelf in de stad en zag het!” zei de kraai. “Ze werden hongerig en dorstig, maar ze kregen niet eens een glas lauw water van het slot. Wel hadden een paar van de slimsten brood meegenomen, maar ze deelden niet met hun buurman.

Ze dachten zeker: laat hij er maar hongerig uitzien, dan neemt de prinses hem niet!” “Maar Kay, kleine Kay!” vroeg Gerda. “Wanneer kwam hij? Was hij onder al die mensen?” “Geduld, geduld! Nu zijn we bijna aan hem toe. Het was op de derde dag, toen kwam er een klein kereltje zonder paard of wagen heel vrijmoedig op het slot aanmarcheren; zijn ogen straalden als de jouwe, hij had mooie, lange haren, maar zat armoedig in de kleren!” “Dat was Kay!” jubelde Gerda. “O, dan heb ik hem gevonden!” En zij klapte in de handen. “Hij had een ranseltje op zijn rug!” zei de kraai. “Nee, dat was vast zijn sleetje!” zei Gerda, “want met zijn sleetje is hij weggegaan!” “Dat kan wel zijn,” zei de kraai, “ik heb niet zo goed gekeken. Maar ik weet van mijn tamme liefje dat hij de slotpoort binnenkwam en de lijfgarde in zilver zag en langs de trap omhoog de lakeien in goud, en dat hij niet het minst uit het veld was geslagen maar tot hen zei: “Het moet vervelend zijn op de trap te staan, ik ga liever naar binnen!” Daar baadden de zalen in licht, geheimraden en excellenties liepen er rond of het niets was en alles blonk van het goud. Je zou er stil van worden! Zijn laarzen kraakten zo vreselijk hard, maar hij werd toch niet bang!” “Het is vast en zeker Kay!” zei Gerda. “Ik weet dat hij nieuwe laarzen aan had, ik heb ze horen kraken in grootmoeders kamertje.” “Ja, kraken dat deden ze!” zei de kraai. “En zonder aarzelen ging hij recht op de prinses af; zij zat op een parel zo groot als een spinnewiel. Alle hofdames met hun kameniers en met de kameniers van die kameniers, en alle hofjonkers met hun dienaren en met de dienaren van die dienaren, die weer een knecht hielden, hadden zich rondom haar opgesteld; en hoe dichter ze bij de deur stonden, des te trotser zagen zij eruit.

De knecht van de dienaar kon je haast niet aankijken, zo trots stond hij bij de deur!” “Dat moet ontzettend zijn!” zei kleine Gerda. “En Kay heeft de prinses toch gekregen?” “Als ik geen kraai geweest was dan had ik haar genomen en dat niettegenstaande ik verloofd ben. Hij moet evengoed gesproken hebben als ik spreek wanneer ik kraaientaal praat, dat weet ik van mijn tamme liefje. Hij was vrijmoedig en innemend, hij was helemaal niet gekomen om een aanzoek te doen, helemaal alleen gekomen om de prinses in al haar knapheid te horen en daar was hij tevreden mee en zij was weer tevreden met hem.” “Ja zeker, het was Kay!” zei Gerda. “Hij was zo knap, hij kon uit het hoofd rekenen met breuken! O, wil je me niet binnen in het slot brengen?” “Ja, dat is makkelijk gezegd!” zei de kraai. “Maar hoe doen we dat? Ik zal er eens over spreken met mijn tamme liefje, zij kan ons wel raad geven; want dit moet ik je zeggen, zo’n klein meisje als jij krijgt nooit verlof zo maar binnen te komen!” “Ja, dat krijg ik wel!” zei Gerda. “Als Kay hoort dat ik hier ben, komt hij dadelijk naar buiten om mij te halen!” “Wacht op mij bij die stenen daar!” zei de kraai, hij draaide met zijn kop en vloog weg. Pas toen het donker geworden was kwam de kraai weer terug. “Raar, raar!” zei hij. “Ik moet je vele malen van haar groeten! En hier is een broodje voor je, dat heeft ze in de keuken voor je weggenomen: daar is brood genoeg en je bent zeker hongerig. Het is niet mogelijk dat je het slot binnenkomt, je bent op blote voeten; de garde in zilver en de lakeien in goud zouden je niet toelaten. Maar huil maar niet, je zult er toch komen. Mijn liefje weet een kleine achtertrap die naar de slaapkamer voert en zij weet de sleutel te vinden.” Zij gingen de tuin binnen en de grote laan door, waar het ene blad na het andere viel. En toen op het slot de lichten uitgingen, het ene na het andere, leidde de kraai kleine Gerda naar de achterdeur die op een kier stond. O, wat klopte Gerda’s hartje van angst en verlangen! Het was net alsof zij iets slechts ging doen en zij wilde toch alleen maar te weten komen of het kleine Kay was. Ja, hij moest het zijn; zij zag zijn verstandige ogen en zijn lange haar zo levendig voor zich; zij kon precies zien hoe hij glimlachte zoals thuis, wanneer zij onder de rozen zaten. Hij zou zeker blij zijn als hij haar zag; hij zou horen wat een lange weg zij om hem was gegaan en weten hoe bedroefd ze thuis allemaal waren geweest, toen hij niet terugkwam.

O, wat een angst en wat een vreugde. Nu waren ze op de trap, daar brandde een lampje op een kast; midden in de gang stond de tamme kraai en draaide haar kopje naar alle kanten en bekeek Gerda, die boog zoals grootmoeder haar had geleerd. “Mijn verloofde heeft zo warm over u gesproken, mijn kleine meid,” zei de tamme kraai. “Uw vita, zoals men dat noemt, is dan ook zeer roerend! Wilt gij de lamp nemen, dan zal ik voorgaan. Wij gaan hier rechtuit, want daar komen we niemand tegen!” “Het is net alsof er iemand achter ons aankomt!” zei Gerda en er suisde iets voorbij. Het waren net schaduwen langs de muren: paarden met fladderende manen en dunne poten; jagers, heren en dames te paard. “Dat zijn de dromen maar!” zei de kraai, “die komen de gedachten van de vorstelijke personen afhalen voor de jacht: dat treft goed, dan kunt gij ze des te beter in bed bekijken. Maar ik hoop nu dat ge mij niet vergeten zult, als ge tot eer en aanzien komt!” “Daar hoeven we toch niet over te praten!” zei de kraai uit het bos. Nu kwamen zij de eerste zaal binnen, die had muren bekleed met rozerood gebloemde atlaszijde; hier suisden de dromen hen reeds voorbij, maar ze gingen zo snel dat Gerda de vorstelijke personen niet te zien kreeg.

De ene zaal was al mooier dan de andere, ja, ze zou er verlegen van worden. Nu waren zij in de slaapkamer.

De zoldering leek een grote palm met bladeren van glas, kostbaar glas, en midden in het vertrek hingen aan een dikke gouden steel twee bedden die ieder de vorm van een lelie hadden: het ene was wit, daar lag de prinses in, het andere rood, daarin moest Gerda kleine Kay zoeken; zij boog een van de rode bladeren opzij en toen zag zij een bruine nek. — O, het was Kay! — Zij riep luid zijn naam en hield de lamp boven hem — de dromen suisden te paard de kamer weer binnen — hij ontwaakte, draaide zijn hoofd om — het was kleine Kay niet. Het was alleen maar de nek van een prins die op Kay leek, maar jong en mooi was hij. En uit het witte leliebed gluurde de prinses naar buiten en vroeg wat er was.

Toen huilde kleine Gerda en vertelde haar hele geschiedenis en alles wat de kraaien voor haar hadden gedaan. “Arme stakker!” zeiden de prins en prinses, en zij prezen de kraaien en vertelden dat zij helemaal niet boos op ze waren, maar ze moesten het toch niet weer doen. Intussen zouden zij een beloning ontvangen. “Willen jullie vrij wegvliegen?” vroeg de prinses, “of willen jullie een vaste aanstelling als hofkraai hebben, met alles wat er in de keuken afvalt?” De beide kraaien bogen en vroegen om een vaste aanstelling; want zij dachten aan hun oude dag en zeiden: “Het is goed iets voor de oude man te hebben,” zoals zij het noemden. En de prins kwam uit zijn bed en liet er Gerda in slapen, en meer kon hij niet doen.

Zij vouwde haar handjes en dacht: Wat zijn alle mensen en dieren toch goed, en toen sloot zij haar oogjes en sliep. Alle dromen kwamen weer binnenzweven en nu zagen zij eruit als Gods engelen en zij trokken een sleetje en daar zat Kay op en hij knikte; maar alles was maar een droom en daarom was het weg, zo gauw zij ontwaakte.

De volgende morgen werd zij van top tot teen in zijde en fluweel gekleed; zij mocht op het slot blijven, maar zij vroeg slechts om een wagentje met een paard ervoor en een paar laarsjes, dan wilde zij weer de wijde wereld in rijden en Kay zoeken. En ze kreeg zowel laarsjes als een mof, zij werd toch zo fijn aangekleed.

Toen zij vertrekken wilde reed er een nieuwe koets van puur goud voor; het wapen van de prins en de prinses schitterde haar als een ster tegen; koetsier, dienaars, voorrijders – want er waren ook voorrijders— hadden een gouden kroon op het hoofd.

De prins en de prinses hielpen haar zelf in de wagen en gaven haar alle goede wensen mee.

De boskraai, die nu getrouwd was, begeleidde haar de eerste drie mijlen; hij zat naast haar, want hij kon er niet tegen achteruit te rijden.

De andere kraai stond in de poort en sloeg met de vleugels.

Ze ging niet mee want ze leed aan hoofdpijn sinds zij een vaste aanstelling en te veel te eten had.

Van binnen was de koets gevoerd met suikerkransjes en op de banken lagen vruchten en pepernoten. “Vaarwel! Vaarwel!” riepen prins en prinses en kleine Gerda en de kraai huilden.

Zo gingen de eerste mijlen; toen zei ook de kraai vaarwel en dat was het zwaarste afscheid; hij vloog in een boom en sloeg met zijn zwarte vleugels zolang hij de koets, die straalde in de heldere zonneschijn, kon zien.

VIJFDE GESCHIEDENIS. HET KLEINE ROVERSMEISJE

Zij reden door het donkere bos, maar de koets straalde als een fakkel, dat stak de rovers in de ogen, dat konden zij niet verdragen. “Dat is goud! Dat is goud!” riepen zij en ze stormden te voorschijn, grepen de paarden, sloegen de kleine jockey’s, de koetsier en de lakeien dood en trokken kleine Gerda uit de wagen. “Ze is vet, ze is fijn, ze is met noten gemest,” zei het oude roverswijf; ze had een lange borstelige baard en wenkbrauwen, die over haar ogen hingen. “Dat is als een gemest lammetje! Nou, wat zal zij lekker smaken!” En toen trok ze haar blanke mes dat blonk dat ze ervan ijsde. “Au!” zei het wijf op hetzelfde ogenblik.

Zij werd in het oor gebeten door haar eigen dochtertje, dat op haar rug hing en zo wild en weerbarstig te keer ging dat het een lust was. “Jouw lelijke lastpost!” zei de moeder, maar kwam er niet aan toe om Gerda te slachten. “Zij moet met mij spelen!” zei het kleine roversmeisje, “zij moet mij haar mof en haar mooie jurk geven en bij mij in bed slapen!” En toen beet zij weer, zodat het roverswijf in de lucht sprong en rondtolde en alle rovers lachten en zeiden: “Kijk eens, hoe ze daar danst met haar jong!” “Ik wil in de koets!” zei het roversmeisje en zij moest en zou haar zin hebben want ze was erg verwend en koppig.

Zij en Gerda zaten erin en toen reden zij over heg en steg dieper het bos in. Het kleine roversmeisje was even groot als Gerda, maar sterker, breder in de schouders en donker van huid; haar ogen waren helemaal zwart, zij zagen er bijna droevig uit.

Zij pakte kleine Gerda om het middel en zei: “Ze zullen je niet slachten, zolang ik niet boos op je word. Je bent zeker een prinses?” “Nee,” zei Gerda en vertelde haar alles wat ze had beleefd en hoeveel ze van kleine Kay hield. Het roversmeisje keek haar heel ernstig aan, knikte wat met haar hoofd en zei: “Ze zullen je niet slachten, zelfs al word ik boos op je, want dan zal ik het zelf wel doen!” En toen droogde zij Gerda’s ogen en stak haar beide handjes in de mooie mof, die zo zacht en warm was. Nu hield de koets stil; ze waren op de binnenplaats van een roversslot; de muren waren van onder tot boven gescheurd, raven en kraaien vlogen uit de open gaten en de grote bullenbijters, die eruitzagen of ze elk wel een mens verslinden konden, sprongen hoog op, maar ze blaften niet, want dat was verboden. In de grote zaal die bruin zag van de rook brandde zo maar op de stenen vloer een groot vuur; de rook trok langs de zoldering en moest zelf een uitweg vinden. In een grote brouwketel stond soep te koken en er werden hazen en konijnen aan het spit gebraden. “Je moet vannacht hier bij mij slapen, bij al mijn kleine dieren!” zei het roversmeisje.

Ze kregen te eten en te drinken en gingen toen naar een hoek waar stro en dekens lagen. Boven hun hoofd zaten op latten en stokken bijna honderd duiven die schenen alle te slapen, maar ze bewogen toch, toen de kleine meisjes kwamen. “Die zijn allemaal van mij!” zei het roversmeisje en ze greep er een beet, hield haar bij de poten vast en schudde haar, dat zij met haar vleugels sloeg. “Kus haar,” riep ze en sloeg er Gerda mee in het gezicht. “Daar zitten de bosschooiers,” ging ze voort en ze wees naar een traliewerk dat voor een gat, hoog in de muur, geslagen was. “Dat zijn de bosschooiers die twee! Ze vliegen weg als je ze niet goed achter slot houdt, en daar staat mijn oude geliefde bè!” En zij trok een rendier aan de horens, dat een gepoetste koperen halsband om had en was vastgebonden. “Hem moeten we ook vasthouden, anders gaat hij ervandoor. ledere avond kietel ik hem met mijn scherpe mes in de nek, daar is hij zo bang voor!” En het kleine meisje trok een lang mes uit een spleet in de muur en liet dat over de hals van het rendier glijden; het arme beest sloeg met de achterpoten en het roversmeisje lachte en trok toen Gerda bij zich in bed. “Neem je je mes mee als je gaat slapen?” vroeg Gerda en ze keek er een beetje angstig naar. “Ik slaap altijd met mijn mes!” zei het kleine roversmeisje. “Je weet nooit wat er gebeuren kan. Maar vertel mij nu nog eens van kleine Kay en waarom je de wijde wereld bent ingetrokken.” En Gerda vertelde van voren af aan en de bosduiven koerden hoog in hun kooi; de andere duiven sliepen. Het kleine roversmeisje sloeg haar arm om Gerda’s hals, hield het mes in de andere arm en sliep, zo vast dat men het ver kon horen. Maar Gerda kon geen oog dichtdoen, zij wist niet of zij zou leven of sterven.

De rovers zaten rondom het vuur, zongen en dronken en het roverswijf duikelde over haar kop.

O!, het was meer dan akelig om naar te kijken voor het kleine meisje.

Toen zeiden de bosduiven: “Koere, koere! Wij hebben de kleine Kay gezien. Een witte hen droeg zijn sleetje, hij zat bij de sneeuwkoningin in de wagen die laag over het bos vloog toen we in ons nest lagen; ze blies op ons, jongen, en ze gingen allemaal dood, behalve wij tweeën, koere! koere!” “Wat zeggen jullie daar?” riep Gerda. “Waar ging de sneeuwkoningin naar toe? Weet je daar iets van?” “Ze zal wel naar Lapland zijn, want daar is altijd sneeuw en ijs.

Vraag het rendier maar dat daar aan zijn touw staat.” “Daar zijn ijs en sneeuw, daar is het gezegend en goed!” zei het rendier; “daar spring je vrij rond in de grote schitterende dalen.

Daar heeft de sneeuwkoningin haar zomerverblijf, maar haar vaste slot ligt hogerop bij de noordpool, op het eiland dat Spitsbergen heet.” “O Kay, kleine Kay!” zuchtte Gerda. “Nu moet je stil liggen!” zei het roversmeisje, “anders krijg je mijn mes in je buik!” ‘s Morgens vertelde Gerda haar alles wat de bosduiven hadden gezegd en het roversmeisje keek heel ernstig, knikte met het hoofd en zei: “‘t Kan me niet schelen! ‘t Kan me niet schelen! Weet jij waar Lapland is?” vroeg zij aan het rendier. “Wie zou dat beter weten dan ik,” zei het dier en zijn ogen tintelden. “Daar ben ik geboren en getogen, daar sprong ik over de sneeuwvelden!” “Hoor eens!” zei het roversmeisje tot Gerda, “je ziet dat alle mannen weg zijn, maar moeder is er nog en zij blijft; maar later op de morgen drinkt zij uit de grote fles en gaat dan een beetje slapen; dan zal ik iets voor je doen!”

Toen sprong ze uit bed, vloog haar moeder om de hals, trok aan haar baard en zei: “Mijn eigen lieve geitenbok, goeiemorgen!” En de moeder tikte haar op de neus, dat die rood en blauw werd, maar dat was allemaal louter liefde.

Toen nu de moeder uit haar fles had gedronken en een slaapje deed, ging het roversmeisje naar het rendier toe en zei: “Ik zou toch zo’n zin hebben om je nog vele malen met mijn scherpe mes te kietelen, want dan doe je zo grappig, maar dat kan me nu niet schelen; ik zal je touw losmaken en je naar buiten helpen, zodat je naar Lapland kunt rennen; maar je zult je moeten haasten en voor mij dit kleine meisje naar het slot van de sneeuwkoningin brengen, waar haar vriendje is. Je hebt vast gehoord wat ze verteld heeft, want ze praatte luid genoeg en jij bent een luistervink!” Het rendier sprong op van vreugde. Het roversmeisje tilde kleine Gerda erop en was zo voorzichtig om haar vast te binden, ja zelfs om haar een kussentje te geven om op te zitten. “Het kan me niet schelen,” zei ze, “daar heb je je gevoerde laarsjes, want het zal koud worden, maar de mof houd ik, die is te mooi.

Toch zul je geen kou lijden. Hier heb je mijn moeders grote wanten, die reiken je helemaal tot de elleboog; steek in! Nu lijken je handen precies op die van mijn lelijke moeder!” Gerda huilde van blijdschap. “Ik kan niet hebben dat je grient!” zei het kleine roversmeisje. “Nu moet je juist vrolijk kijken. Hier heb je twee broden en een ham, zodat je geen honger hoeft te lijden.” Alles werd achter op het rendier gebonden; het roversmeisje deed de deur open, lokte al de grote honden binnen en toen sneed zij het touw met haar mes door en zei tot het rendier: “Vooruit dan maar! Pas goed op het kleine meisje.” Gerda stak haar handje met de grote wanten naar het roversmeisje uit en nam afscheid, en toen vloog het rendier ervandoor over heg en steg door het grote bos, over moerassen en steppen, zo hard het kon.

De wolven huilden en de raven schreeuwden. “Fuut, fuut!” klonk het door het luchtruim. Het was of de hemel rood niesde. “Dat is mijn oude noorderlicht!” zei het rendier, “zie, hoe het licht springt!” En toen ging het er nog harder vandoor, nacht en dag, de broden waren op, de ham ook, en toen waren ze in Lapland.

ZESDE GESCHIEDENIS.

DE LAPPENVROUW EN DE FINNENVROUW

Ze hielden stil bij een klein huisje dat er al heel jammerlijk uitzag; het dak hing haast op de grond en de deur was zo laag dat de familie op haar buik moest kruipen als ze eruit of erin wilde. Hier was niemand thuis, behalve een Lappenvrouw die vis stond te bakken bij een traanlamp; en het rendier vertelde Gerda’s hele geschiedenis, maar eerst die van hemzelf, want het vond die veel gewichtiger en Gerda was zo verkleumd van de kou dat ze niet praten kon. “Och, jullie arme stakkers!” zei de Lappenvrouw, “dan hebben jullie nog een lange weg! Jullie moeten nog meer dan honderd mijl afleggen tot diep in Finmarken, want daar heeft de sneeuwkoningin haar buitenverblijf en zet de hemel in blauwe gloed, nacht in nacht uit. Ik zal een paar woorden op een stokvis schrijven, papier heb ik niet; die zal ik je meegeven voor de Finnenvrouw daarginds, zij kan jullie beter inlichten dan ik ” En nu Gerda zich wat gewarmd had en te eten en te drinken had gekregen, schreef de Lappenvrouw een paar woorden op een stokvis, vroeg Gerda daar goed op te passen, bond haar weer vast op het rendier en dat ging ervandoor. “Fuut, fuut!” zei het hoog in de lucht; de hele nacht brandden de mooiste noorderlichten en toen kwamen ze in Finmarken en klopten aan de schoorsteen van de Finnenvrouw, want een deur had zij niet eens. Het was zo’n hitte daarbinnen dat de Finnenvrouw zelf bijna helemaal naakt rondliep; klein was ze en erg smoezelig; zij maakte de kleertjes van kleine Gerda dadelijk los, deed haar wanten en laarsjes uit, want anders zou zij het te warm krijgen en het rendier legde zij een stuk ijs op de kop en toen las ze, wat er op de stokvis geschreven stond; zij las het driemaal en toen kende zij het van buiten en deed de vis in de kookpot want hij kon nog best opgegeten worden en zij liet nooit iets verloren gaan. Nu vertelde het rendier eerst zijn eigen geschiedenis, toen die van kleine Gerda en de Finnenvrouw kneep telkens haar verstandige ogen toe, maar zei helemaal niets. “Jij bent zo knap,” zei het rendier. “Ik weet dat jij de winden van alle vier de hemelstreken met een draad kunt vastbinden; als de schipper de ene knoop losmaakt krijgt hij gunstige wind, maakt hij de tweede los dan waait het stijf, maakt hij de derde en vierde los, dan stormt het dat de bossen omvallen. Wil je dit kleine meisje niet een drank geven, zodat zij de kracht van twaalf mannen krijgt en de sneeuwkoningin overwint?” “De kracht van twaalf mannen,” zei de Finnenvrouw, “ja, dat zal wel genoeg zijn!”

Toen klom ze op een plank, haalde een groot opgerold perkament te voorschijn en rolde dat open; daar waren wonderlijke lettertekens op geschreven en de Finnenvrouw las totdat het water van haar voorhoofd druppelde. Maar het rendier smeekte weer zo innig voor de kleine Gerda en Gerda keek met smekende ogen vol tranen naar de Finnenvrouw, dat deze weer met de hare begon te knippen en het rendier in een hoek trok waar zij met hem fluisterde, terwijl hij nieuw ijs op de kop kreeg. “De kleine Kay is werkelijk bij de sneeuwkoningin en heeft het daar volkomen naar zijn zin. Hij meent dat dat het beste stuk van de wereld is; maar dat komt omdat hij een glassplinter in het hart en een klein glaskorreltje in het oog heeft gekregen.

Die moeten er eerst uit anders wordt hij nooit meer mens en zal de sneeuwkoningin haar macht over hem behouden!” “Maar kun je de kleine Gerda geen toverdrank geven, zodat zij macht over dit alles krijgt?” “Ik kan haar geen grotere macht geven dan zij reeds heeft! Zie je niet hoe groot die is? Zie je niet hoe mensen en dieren haar moeten dienen, hoe zij het op blote voetjes zo ver gebracht heeft in de wereld? Zij mag van ons niet weten welke macht zij bezit, die zit in haar hart, die zit hierin dat zij een lief onschuldig kind is. Kan zij zelf niet bij de sneeuwkoningin binnendringen en kleine Kay van het glas bevrijden, dan kunnen wij haar niet helpen.

Twee mijl van hier begint de tuin van de sneeuwkoningin, daarheen kun je het kleine meisje dragen; zet haar af bij de grote struik die daar met zijn rode bessen in de sneeuw staat, houd geen lange bakerpraatjes maar haast je terug naar mij!” En toen tilde de Finnenvrouw kleine Gerda op het rendier, dat ervandoor ging zo hard het kon. “O, ik heb mijn laarzen niet! Ik heb mijn wanten niet!” riep kleine Gerda.

Dat merkte zij aan de bijtende kou, maar het rendier durfde niet stil te staan, het rende voort tot het bij de grote struik met de rode bessen kwam; daar zette het Gerda af, kuste haar op de mond — er liepen grote heldere tranen over de wangen van het dier — en rende toen zo hard het kon weer terug.

Daar stond de arme Gerda, zonder schoenen, zonder wanten, midden in het verschrikkelijke, koude Finmarken.

Ze liep verder zo hard ze kon; daar kwam een heel regiment sneeuwvlokken; maar die vielen niet neer uit de hemel, die was helemaal helder en straalde van het noorderlicht; de sneeuwvlokken liepen zo maar over de grond en hoe verder ze kwamen, hoe groter ze werden. Gerda herinnerde zich hoe groot en kunstig zij eruit hadden gezien toen zij de sneeuwvlokken door het vergrootglas zag, maar hier waren ze heel wat groter en afschrikwekkender, ze waren de voorposten van de sneeuwkoningin, ze hadden de wonderlijkste gedaanten: sommige zagen eruit als lelijke, grote egels, andere als een kluwen slangen die hun kop vooruitstaken, en andere als kleine dikke beren, met rechtopstaande haren, alle schitterend wit, alle waren zij levende sneeuwvlokken.

Toen bad de kleine Gerda haar Onzevader en de kou was zo fel dat zij haar eigen adem kon zien: als een dikke rook kwam die uit haar mond, de adem werd dichter en dichter en werd tot kleine stralende engeltjes, die steeds groter werden als zij de aarde raakten; en allen hadden zij een helm op het hoofd en een speer en schild in de hand. Er kwamen er steeds meer en toen Gerda haar Onzevader uit had was er een legioen om haar heen; zij hakten met hun speer op de angstwekkende sneeuwvlokken in zodat zij in honderden stukken sprongen, en de kleine Gerda ging heel gerust en moedig verder.

De engeltjes wreven haar voetjes en handjes en toen voelde ze minder hoe koud het was en ze liep snel naar het slot van de sneeuwkoningin. Maar nu moeten we eerst eens zien hoe kleine Kay het heeft. Hij dacht inderdaad helemaal niet aan kleine Gerda, en allerminst dat zij buiten het slot stond.

ZEVENDE GESCHIEDENIS.

WAT ER GEBEURDE IN HET SLOT VAN DE SNEEUWKONINGIN EN WAT ER LATER GEBEURDE

De muren van het slot waren van jachtsneeuw en ramen en deuren van snijdende winden; er waren over de honderd zalen, al naar gelang de sneeuw joeg; de grootste strekten zich vele mijlen uit, alle belicht door het helle noorderlicht en ze waren zo groot, zo leeg, zo ijzig koud en zo schitterend. Nooit was er vrolijkheid, zelfs niet eens een berenbal, waar de storm eens flink kon mee blazen en waar de ijsberen op hun achterpoten lopen en deftig doen; nooit een muziekavondje waar op de mond geslagen en op de poot gekletst werd, nooit een klein koffiepartijtje van de witte vossenjuffertjes; leeg, groot en koud was het in de zalen van de sneeuwkoningin.

De noorderlichten vlamden zo regelmatig, dat je kon natellen wanneer zij op hun hoogst waren en wanneer op hun laagst. Midden in de lege, eindeloze sneeuwzaal was een bevroren meer, dat was gebarsten in duizend stukken, maar elk stuk was zo precies gelijk aan het andere dat het een kunstwerk was.

Daar middenop zat de sneeuwkoningin als zij thuis was en dan zei zij, dat zij op de spiegel van het verstand zat en dat vond ze het enige en beste in deze wereld.

De kleine Kay was helemaal blauw van de kou, ja, bijna zwart, maar hij merkte het toch niet want zij had immers de koude rilling van hem afgekust en zijn hart was zo goed als een ijsklomp. Hij liep te sjouwen met enige scherpe, vlakke ijsblokken, die hij op alle mogelijke wijzen neerlegde, want hij wilde er iets van maken; het was net een legpuzzel. Kay was ook bezig figuren te leggen, de allermoeilijkste, dat was het ijsspel van het verstand. In zijn ogen waren de figuren zeer bijzonder en van het grootste belang, dat kwam van het glaskorreltje in zijn oog. Hij legde hele figuren die tezamen een geschreven woord voorstelden, maar nooit lukte het hem het woord te leggen dat hij eigenlijk wilde, het woord: eeuwigheid.

De sneeuwkoningin had gezegd: “Als je voor mij die figuur kunt vinden, dan zul je je eigen meester zijn en schenk ik je de hele wereld en een paar nieuwe schaatsen.” Maar hij kon het niet. “Nu suis ik weg naar de warme landen,” zei de sneeuwkoningin, “ik wil eens een kijkje gaan nemen in de zwarte ketels!” (Dat waren de vuurspuwende bergen, de Etna en de Vesuvius.) “Ik zal ze wat witten, dat hoort erbij; dat staat goed bij de citroenen en wijndruiven!” En toen vloog de sneeuwkoningin weg en Kay zat helemaal alleen in de mijlengrote, lege ijszaal en keek naar de ijsbrokken en dacht en dacht, tot het in hem kraakte, helemaal stijf en stil zat hij daar, je zou denken dat hij was doodgevroren.

Toen was het dat de kleine Gerda het slot binnentrad, door de grote poort van snijdende winden; maar zij zei een avondgebed op en toen ging de wind liggen, alsof hij wilde gaan slapen en zij trad binnen in de grote, lege, koude zalen.

Toen zag ze Kay, ze herkende hem, zij vloog hem om de hals, hield hem stevig vast en riep: “Kay! Lieve, kleine Kay! Daar heb ik je eindelijk gevonden!” Maar hij zat daar heel stil en stijf en koud.

Toen huilde kleine Gerda hete tranen, die vielen op zijn borst, ze drongen in zijn hart, ze ontdooiden de ijsklomp en verteerden het glassplintertje daarbinnen; en hij keek haar aan en zij zong het gezang: “Rozen groeien in het dal Waar ik Kindeke Jezus treffen zal!”

Toen barstte Kay in tranen uit, hij huilde, zodat het glaskorreltje uit zijn oog spoelde. Hij herkende haar en jubelde: “Gerda! Lieve kleine Gerda! Waar ben je toch zo lang geweest?” En hij keek om zich heen. “Wat is het hier koud! Wat is het hier leeg en groot!” En hij hield zich aan Gerda vast en zij lachte en huilde van vreugde. Het was zo’n blijdschap dat zelfs de ijsbrokken van vreugde in de rondte dansten en toen ze moe werden en gingen liggen vormden ze juist die letters die de sneeuwkoningin hem opgegeven had: nu was hij zijn eigen meester en zij zou hem de hele wereld schenken en een paar nieuwe schaatsen. En Gerda kuste zijn wangen en die kregen weer kleur; zij kuste zijn ogen en die lichtten als de hare, zij kuste zijn handen en voeten en hij werd gezond en flink.

De sneeuwkoningin kon nu gerust thuiskomen: zijn vrijheid stond daar geschreven in glinsterende stukken ijs.

Toen namen zij elkaar bij de hand en liepen het grote slot uit; zij praatten over grootmoeder en over de rozen boven op het dak. En waar zij liepen ging de wind liggen en brak de zon door.

Toen zij bij de struik met de rode bessen kwamen stond het rendier daar te wachten; het had een tweede jong rendier bij zich die een volle uier had en die gaf de kleintjes haar warme melk en kuste hen op de mond. En toen droegen zij Kay en Gerda eerst naar de Finnenvrouw, waar zij zich in de heet gestookte kamer warmden en de weg naar huis leerden; toen naar de Lappenvrouw die nieuwe kleren voor hen had genaaid en haar slee in orde gemaakt. En het oude en het jonge rendier liepen naast de slede en begeleidden hen tot de grens van het land.

Daar liet het eerste groen zich zien, daar namen zij afscheid van het rendier en de Lappenvrouw. “Vaarwel!” zeiden ze allemaal. En de eerste vogeltjes begonnen te kwinkeleren, het bos had groene knoppen en daaruit kwam op een prachtig paard, dat Gerda kende (het was eens voor de gouden koets gespannen) een jong meisje gereden; zij had een vuurrode muts op het hoofd en pistolen bij zich: dat was het kleine roversmeisje dat het thuis niet meer uithield en nu eerst noordwaarts wilde en later een andere kant uit, als het haar daarginds niet beviel.

Zij herkende Gerda dadelijk en Gerda kende haar weer, dat was een vreugde. “Je bent me een mooie om er zo vandoor te gaan!” zei zij tot de kleine Kay. “Ik zou weleens willen weten of jij het verdient, dat ze om jou naar het eind van de wereld loopt!” Maar Gerda streek haar over de wang en vroeg naar de prins en prinses. “Die zijn op reis naar vreemde landen!” zei het roversmeisje. “Maar de kraai?” vroeg kleine Gerda. “Ja de kraai is dood!” antwoordde zij. “Het tamme liefje is nu weduwe en loopt met een eindje zwarte wol om haar poot; zij beklaagt zichzelf jammerlijk en het is allemaal nonsens. Maar zeg mij nu eens hoe het jou is gegaan en hoe je hem te pakken hebt gekregen!”. En Gerda en Kay vertelden allebei. “En toen kwam er een olifant met een lange snuit en blies het hele verhaaltje uit!” zei het roversmeisje, ze gaf hen allebei de hand en beloofde dat zij hen zou opzoeken als zij ooit hun kant uitkwam; en toen reed zij de wijde wereld in. Maar Kay en Gerda gingen hand in hand en waar zij liepen werd het voorjaar met bloemen en groen; de kerkklokken luidden en ze herkenden de hoge torens, de grote stad: daar woonden zij.

Zij gingen de stad binnen en naar grootmoeders deur, de trap op, de kamer binnen, waar alles nog op zijn plaats stond, en de klok zei: “tik! tak!” en de wijzer draaide. Maar toen ze de deur binnengingen merkten zij dat zij grote mensen waren geworden.

De rozen in de goot bloeiden voor de open ramen en daar stonden de kinderstoeltjes. Kay en Gerda gingen zitten elk op zijn eigen stoeltje en hielden elkaar vast; als een verre droom waren zij de koude lege heerlijkheid bij de sneeuwkoningin vergeten. Grootmoeder zat in Gods heldere zon en las hardop uit de bijbel: “Als gij niet wordt gelijk de kinderkens, zo zult gij in het koninkrijk der hemelen geenszins ingaan.” En Kay en Gerda keken elkaar in de ogen en zij begrepen opeens het oude gezang: “Rozen groeien in het dal Waar ik Kindeke Jezus treffen zal!”

Daar zaten de twee volwassenen en toch kinderen, kinderen in hun hart, en het was zomer, de gezegende zomer.

Eens op een keer was er een arme boerenjongen in de kerk, en hij hoorde hoe de pastoor zei: “Wie in de hemel wil komen, moet altijd de rechte weg gaan.” Toen maakte hij zich klaar en liep rechttoe rechtaan, steeds rechtdoor zonder afwijken, over berg en dal.

Eindelijk leidde de weg naar een grote stad, en in het midden was daar de kerk en er was juist dienst. Toen hij al die heerlijkheid aanschouwde, meende hij dat hij in de hemel was aangeland, en hij ging zitten en was zielsgelukkig. Toen de dienst was afgelopen en de koster zei dat hij weg moest gaan, antwoordde hij: “Nee, ik ga hier niet meer weg, ik ben veel te blij, dat ik eindelijk in de hemel ben.” De koster ging toen naar de pastoor en zei hem, dat er een kind in de kerk was, en dat wou er niet meer uit weg, want hij geloofde dat ‘t het hemelse rijk was. De pastoor zei: “Als hij dat gelooft, dan zullen we hem bij dat geloof laten.” Daarna ging hij naar hem toe en vroeg, of hij ook zou willen werken. “Ja zeker,” zei de kleine jongen, aan werken was hij wel gewend, maar uit de hemel ging hij niet meer weg.

En van nu aan bleef hij in de kerk. Als hij zag hoe de mensen naar het beeld van de Moeder van God gingen met het Kindeke Jezus, uit hout gesneden, en daar knielden en baden, dacht hij: “Dat is onze Lieve Heer.” En hij zei: “Hoor eens, lieve Heer, wat bent u mager! De mensen laten u zeker honger lijden; maar ik zal u elke dag de helft van mijn eten brengen.” Van nu af aan bracht hij aan het beeld iedere dag de helft van zijn eten, en het beeld begon dit eten te gebruiken. Toen er een paar weken voorbij waren, merkten de mensen, dat het beeld groter werd, dik en stevig, en daar verbaasden ze zich erg over. De pastoor kon het ook niet begrijpen, en hij bleef in de kerk en lette op de kleine jongen, en toen zag hij hoe de kleine jongen zijn brood deelde met de Moeder van God, en hoe zij het ook aannam.

Na een poos werd de jongen ziek en moest acht dagen in bed blijven. Toen hij weer kon opstaan, was het eerste wat hij deed, zijn eten aan de Moeder van God brengen. De pastoor liep hem achterna en hoorde hoe hij sprak: “Lieve God, neem het me niet kwalijk, dat ik u zo lang niets heb gebracht, maar ik ben ziek geweest, en ik kon niet opstaan.”

Toen antwoordde het beeld hem en sprak: “Ik heb je goede wil gezien, dat is voor mij voldoende; de volgende zondag mag je met mij op de bruiloft komen.” De jongen verheugde zich daar bijzonder over en vertelde het aan de pastoor en die vroeg hem om nog eens te gaan vragen aan het beeld, of hij er ook bij mocht zijn. “Nee,” gaf het beeld ten antwoord, “jij alleen.” De pastoor wilde hem eerst voorbereiden en hem het avondmaal geven, en dat vond de jongen heerlijk; en toen hem de volgende zondag de hostie werd gegeven, viel hij neer, hij was dood, en was ingegaan tot de eeuwige bruiloft.

Op een mooie zomermorgen zat een snijdertje op zijn tafel voor het venster; hij was opgewekt en naaide dat het een aard had. Toen kwam een boerenvrouw de straat af en riep: “Moes te koop! Moes te koop!” Dat klonk het snijdertje heerlijk in de oren: hij stak zijn kleine hoofd uit het raam en riep: “Kom maar boven vrouwtjelief, hier kun je je moes kwijt.”

De vrouw klom de drie steile trappen op naar het snijdertje, en ze moest al haar manden met vruchtenmoes voor hem uitpakken. Hij bekeek alles, nam van iedere soort in de hand, rook eraan, en zei tenslotte: “Dat is lekkere jam, weeg me vier lood af, en als ‘t een kwart pond wordt, is het ook niet erg.” De vrouw die gehoopt had een flinke bestelling te krijgen, gaf hem de vier lood, maar ze ging knorrend en brommend weg. “Nu, God zegen de maaltijd,” zei het snijdertje, “dit zal mij kracht en moed geven,” en hij haalde een brood uit de kast, sneed overdwars een hele snee af, en streek er de jam overheen als beleg. “Dat zal niet kwaad smaken,” zei hij, “maar eerst moet dat buis nog klaar, voor ik mijn tanden in het eten zet.” Hij legde het brood naast zich, naaide verder en maakte steeds grotere steken van puur plezier.

Intussen steeg de geur van de moes langs de wanden omhoog, waar een massa vliegen zat. Ze werden er door gelokt, en streken in zwermen op het brood neer. “Nou, wie heeft jullie uitgenodigd?” sprak het snijdertje, en hij joeg de ongenode gasten weg. Maar de vliegen die geen Hollands verstonden, lieten zich niet wegjagen, maar kwamen terug in steeds groter getale. Toen liep het snijdertje de gal over, hij haalde uit zijn voorraad een grote lap, “wacht, ik zal jullie!” en hij sloeg er zonder genade op los. Toen hij de lap eraf trok en telde hoeveel er waren, lagen daar niet minder dan zeven vliegen dood met uitgestrekte poten. “Ben je zó’n held?” vroeg hij en bewonderde zijn grote dapperheid, “dat mag de hele stad wel eens weten.” Haastig knipte de snijder een gordel, naaide hem dicht en stikte er met grote letters op: zeven in één klap! “Wat, de hele stad?” zei hij toen, “de hele wereld zal het weten!” en zijn hart hamerde van blijdschap als een lammestaartje. Het snijdertje bond zich de gordel om en wilde de wijde wereld in, want hij meende, dat zijn werkplaats te klein was voor zoveel dapperheid. Voor hij weg trok, zocht hij in ‘t huis na, of er niet nog iets was, wat hij mee kon nemen; maar hij vond niets anders dan een oud stuk kaas, en dat stak hij bij zich. Voor de poort zag hij een vogel, die verward was in de struiken; die moest bij de kaas in z’n zak.

Dapper ging hij nu op weg, en daar hij licht en vlug was, voelde hij geen moeheid. De weg voerde hem naar een berg, en toen hij de hoogste top had bereikt, zat daar een geweldige reus, die rustig op alles neerkeek. Het snijdertje ging heel trouwhartig op hem toe, en sprak hem aan: “Goedenmorgen, kameraad, zeg, kijk je de wereld eens aan? Ik ben juist op weg naar de wijde wereld en ik wil er mijn geluk proberen. Heb je zin om mee te gaan?” De reus keek het snijdertje verachtelijk aan en zei: “Lomperd! armzalig kereltje!” – “Dat zou je denken,” zei het snijdertje, knoopte de mantel los en liet de gordel zien, “daar kan je lezen, hoe ik ben.” De reus las: “zeven in één klap!” Hij dacht dat ‘t mensen waren, die het snijdertje had neergeslagen, en hij kreeg een beetje respect voor hem.

Toch wilde hij hem eerst op de proef stellen; hij nam een steen in zijn hand en drukte die in elkaar, zodat het water eruit droop. “Doe me dat eens na,” zei de reus, “als je zo sterk bent.” – “Is dat alles?” zei het snijdertje, “dat vinden wij kinderachtig,” greep in zijn zak, pakte de kaas en drukte hem samen, zodat het vocht eruit liep. “Zeg,” zei hij, “is dat nog niet een beetje beter?” De reus wist niet wat hij zeggen moest, en hij kon het van dat manneke niet geloven. Toen hief de reus een steen op en wierp die zo hoog, dat men hem met het blote oog nauwelijks meer zien kon: “Nou jij, kleine aardappel, doe me dat eens na.” – “Een goede worp,” zei het snijdertje, “maar jouw steen moest weer op de aarde terug vallen, ik zal er een opgooien, zo hoog, dat hij helemaal niet meer valt.” Hij greep in zijn zak, pakte de vogel en gooide hem omhoog. De vogel, blij met zijn vrijheid, steeg omhoog, vloog weg en kwam niet meer terug. “Hoe bevalt je dat stukje, kameraad?” vroeg het snijdertje. “Gooien kan je wel,” zei de reus, “maar nu zullen we nog eens zien, of je iets kunt dragen.”

Hij bracht het snijdertje naar een geweldige eik, die geveld ter aarde lag, en zei: “Als je sterk genoeg bent, help me dan de boom het bos uit te dragen.” – “Graag,” antwoordde het mannetje, “neem jij dan de stam, dan neem ik de takken en de twijgen, dat is het grootste en het zwaarste deel.” De reus nam de stam op zijn schouder, maar het snijdertje ging op een tak zitten, en de reus, die niet kon omkijken, droeg de boom alleen en het snijdertje erbij. Deze was, achteraan, heel vrolijk en floot het liedje “Daar reden drie snijdertjes uit de poort,” alsof het sjouwen een kleinigheid was. De reus sleepte zijn zware last een eind mee, toen kon hij niet verder en riep: “Pas op! ik moet de boom laten vallen.” De snijder sprong er vlug af, pakte de boom met beide armen beet, alsof hij hem zo aldoor had getorst, en zei tegen de reus: “Nou ben je zo’n grote kerel en je kunt niet eens een boom dragen.” Samen gingen ze verder. Toen kwamen ze langs een kersenboom, en de reus pakte de kroon waar de sappigste vruchten hingen, boog hem naar beneden, gaf die aan het snijdertje om vast te houden en zei hem dat hij moest eten. Maar het snijdertje was veel te zwak om die boom te houden, en toen de reus losliet, ging de boom omhoog, en het snijdertje mee de lucht in. Toen hij weer zonder letsel op de grond stond, zei de reus: “Wat nu? Kan je zo’n zwak boompje niet eens neer houden?” – “Kracht genoeg,” zei het snijdertje, “denk je dat dat voor mij iets was – ik, die er zeven in één klap sla? Ik ben over de boom gesprongen, omdat er jagers aan het schieten zijn in de struiken. Spring ook maar zo, als je kunt.” De reus probeerde het, en kon niet over de boom heen, maar hij bleef in de takken hangen en het snijdertje was hem weer de baas geweest.

De reus zei nu: “Als je zo’n dappere kerel bent, kom dan bij ons in ‘t hol en slaap bij ons.” Het snijdertje wilde wel en ging mee. Ze kwamen in ‘t hol, waar meer reuzen zaten, bij ‘t vuur elk met een gebraden schaap in de hand. Ze aten. Het snijdertje keek om zich heen en dacht: “Het is hier toch heel wat ruimer dan in mijn werkplaats.” De reus wees hem een bed, daar moest hij maar in gaan liggen en eens uitslapen. Maar ‘t snijdertje vond ‘t bed te groot, ging er niet in, maar kroop in een hoekje. Toen het middernacht was, en de reus dacht dat het snijdertje al lang sliep, stond hij op, nam een grote ijzeren stang en sloeg het bed met één slag in tweeën en hij dacht dat hij die sprinkhaan nu wel kwijt was. Vroeg in de morgen gingen de reuzen het bos in, ze hadden ‘t hele snijdertje vergeten, daar kwam ‘t ineens heel vrolijk en zelfbewust aan. De reuzen schrokken, waren bang dat hij hen allen dood zou slaan en liepen haastig weg.

Maar het snijdertje trok verder, steeds z’n spitse neus achterna. Toen hij een eind gelopen had, kwam hij in de tuin van een paleis en omdat hij moe was, ging hij in ‘t gras liggen en sliep in. Terwijl hij lag te slapen, kwamen de mensen, bekeken hem en lazen op zijn gordel: “Zeven in één klap”. “Och,” zeiden ze, “wat wil die grote krijgsheld hier midden in de vrede? Dat zal wel een groot heer zijn.” Zij gingen zijn komst aan de koning vertellen: als er oorlog kwam, zou dat wel een bruikbaar en belangrijk man zijn, die ze zeker niet moesten laten vertrekken. Dat vond de koning een goede raad, hij zond een paar mensen van de hofhouding naar de man toe, om, als hij wakker was geworden, hem een aanbod te doen voor het leger. De afgezanten bleven bij de slapende staan, wachtten geduldig tot hij zich uit ging rekken en zijn ogen uitwreef, en brachten toen het aanbod over. “Daarom ben ik juist gekomen,” zei hij, “en ik ben bereid, in dienst van de koning te treden.”

Dus werd hij ontvangen, en hem werd een afzonderlijke woning aangeboden. Maar de soldaten moesten niets van het snijdertje hebben en wensten hem duizend mijlen ver. “Wat moet daarvan komen?” zeiden ze onder elkaar, “als wij ruzie met hem krijgen en hij slaat er op, dan slaat hij er in één slag zeven dood. Dan kunnen wij niet meer bestaan.” Zo namen ze een besluit, togen allemaal samen naar de koning en vroegen hun ontslag. “Wij zijn er niet,” zeiden ze, “om te werken met iemand die er zeven in één klap kan doodslaan.” De koning werd bedroefd, dat hij om die ene held al zijn trouwe soldaten moest verliezen; hij wilde dat hij nooit van zijn bestaan had gehoord, en hij wilde wel dat hij hem kwijt kon. Toch durfde hij hem niet te ontslaan, uit vrees dat de man hem en zijn volk allemaal samen dood zou slaan, en zich tenslotte op de troon zou nestelen. Hij dacht er lang over na en eindelijk wist hij raad. Hij zond een boodschap naar het snijdertje.

Omdat hij zo’n krijgsheld was, wilde hij hem iets aanbieden. In een groot bos in zijn land woonden twee reuzen, die met roof, moord, brand en plundering veel kwaad stichtten. Niemand durfde hen te naderen. Als het snijdertje die twee reuzen kon doden, zou de koning hem zijn dochter tot vrouw geven en het halve koninkrijk als bruidsschat, honderd ruiters mochten meegaan als hulp. “Dat zou nog eens wat zijn voor een man als ik,” zei het snijdertje bij zichzelf, “een mooie prinses en een half koninkrijk, zo iets krijg je niet elke dag.” – “Wel ja,” was zijn antwoord, “die reuzen zal ik wel aan kunnen en die honderd ruiters heb ik er niet bij nodig, wie zeven in één klap slaat, hoeft zich om twee niet te bekommeren.”

Het snijdertje trok er op uit, en de honderd ruiters reden achter hem aan. Toen hij aan de rand van het bos kwam, sprak hij tot zijn geleide: “Blijf hier maar wachten, de reuzen neem ik wel alleen.” Toen sprong hij het bos in, en keek links en rechts. Na korte tijd kreeg hij de twee reuzen in ‘t oog: ze lagen onder een boom te slapen en snurkten dat de takken op en neer woeien. Het snijdertje, vastberaden, deed zijn beide zakken vol stenen en klom in de boom. Middenin liet hij zich op een grote tak glijden, tot hij vlak boven de slapers zat. Toen liet hij de ene reus een steen op de borst vallen en nog één en nog één. Eerst merkte de reus niets, toen opeens werd hij wakker, stootte zijn gezel aan en zei: “Waarom sla je mij?” – “Je droomt,” zei de ander, “ik sla je niet.” Ze gingen weer slapen, toen gooide het snijdertje een steen op de andere reus. “Wat,” zei de ander, “waarom gooi je naar mij?” – “Ik gooi niet,” zei de eerste brommend. Ze kibbelden een poos, werden weer moe en hun ogen gingen weer dicht. Weer begon het snijdertje zijn spel, hij zocht de dikste steen, en gooide die de eerste reus op z’n borst. “Dat is te kras!” riep die, sprong woedend op en gooide zijn makker tegen de boom, zodat die trilde. De ander betaalde hem echter met gelijke munt, en ze werden zo driftig, dat ze bomen uittrokken, op elkaar lossloegen, tot ze beiden ter aarde vielen. Nu sprong het snijdertje omlaag. “Gelukkig maar,” zei hij, “dat ze de boom waarin ik zat, niet hebben uitgerukt, anders had ik als een eekhoorntje van de ene boom in de andere moeten wippen!” Hij trok toen zijn zwaard en gaf elk van de reuzen een paar zware slagen in de borst, toen ging hij weg, liep naar zijn ruiters en sprak: “Het is gebeurd. Ik heb ze allebei gedood; maar het is er hard toegegaan: ze hebben in hun angst bomen uitgetrokken en zich daarmee verweerd, maar het hielp allemaal niets, wanneer er iemand bij is als ik, die er zeven slaat in één klap.” – “Bent u dan niet gewond?” vroegen de ruiters. “Dat gaat best,” antwoordde het snijdertje, “geen haar hebben ze me gekrenkt.” Dat wilden de ruiters niet geloven en ze reden het bos is, waar ze weldra de reuzen vonden, badend in hun bloed en overal in het rond uitgerukte boomstammen!

Het snijdertje kwam nu bij de koning om de beloofde prijs, maar die had spijt van zijn belofte en zon weer op een middel om zich de held van de hals te schuiven. “Voor je mijn dochter krijgt en het halve koninkrijk,” zei hij, “moet je nog eenmaal een heldendaad verrichten. In het bos loopt een eenhoorn rond. Hij richt overal schade aan. Hem moet je eerst nog vangen.” – “Voor een eenhoorn ben ik nog minder bang dan voor twee reuzen. Zeven in één klap, dat is mijn kracht.” Hij voorzag zich van een touw en een bijl, ging het bos weer in, en liet zijn geleide weer wachten. Lang hoefde hij niet te zoeken, de eenhoorn kwam er weldra aan en sprong recht op het snijdertje af, alsof hij hem zonder uitstel op de hoorn wilde nemen. “Rustig, rustig,” zei hij, “zo gauw gaat het niet!” Hij bleef staan en wachtte, tot het dier vlakbij was; dan sprong hij heel vlug achter een boom. Maar de eenhoorn was met een aanloop tegen de boom opgevlogen en spietste zijn hoorn zo stijf in de stam, dat hij hem niet weer weg kon trekken. En zo was hij gevangen. “Daar heb ik hem in de knip,” zei het snijdertje, kwam achter de boom vandaan, legde z’n touw om de hals van de eenhoorn, hakte met zijn bijl de hoorn uit de boom, en toen alles klaar was, leidde hij hem aan het touw naar de koning.

Maar de koning wilde hem het beloofde nog niet geven en stelde een derde eis. Het snijdertje moest voor de bruiloft nog een wild zwijn vangen, dat grote last in ‘t bos veroorzaakte, en daarbij moesten de jagers hem helpen. “Best,” zei het snijdertje, “dat is kinderwerk.” De jagers nam hij niet eens mee tot hun groot genoegen want ze kenden dat wilde zwijn en ze hadden geen zin het nog eens te ontmoeten. Toen het wild zwijn de snijder zag, kwam het schuimbekkend en met dreigende slagtanden op hem afgerend en wilde hem omverwerpen, maar de snelle held sprong in een boskapelletje dat daar stond, en met één sprong weer het venster uit. Het wild zwijn was achter hem aan naar binnen gedraafd, maar ‘t snijdertje liep vlug om en sloeg de deur van ‘t kapelletje dicht. Nu was ‘t woedende dier opgesloten, en ‘t was veel te dom en te dik om uit het raam te springen. Het snijdertje ging de jagers halen: ze moesten de gevangene zelf zien, maar de held stapte naar de koning, die nu, goedschiks of kwaadschiks, zijn belofte moest houden, en hem zijn dochter gaf en ‘t halve koninkrijk toe. Had hij geweten dat het geen held was, maar een snijdertje, dat voor hem stond, dan had hij het nog erger gevonden. De bruiloft werd dus met veel pracht en weinig plezier gehouden en ‘t snijdertje werd koning. Na een poos hoorde de koningin ‘s nachts, hoe haar man in de droom sprak. “Jongen, eerst ‘t buis en dan gauw de broek naaien, anders sla ik je met de maatstok om je oren.” Nu wist ze in welke steeg de jonge koning geboren was, en de volgende morgen klaagde ze bij haar vader haar nood, hij moest haar toch afhelpen van een man die een geboren snijdertje was. De koning troostte haar en zei: “Laat vannacht de deur van de slaapkamer open. Mijn lakeien zullen buiten staan en als hij in slaap is, komen ze binnen, slaan hem in boeien en dragen hem naar een schip, dat hem de wijde wereld in zal varen.” De vrouw vond het best, maar ‘s konings wapendrager die de jonge koning aardig vond, had alles gehoord en bracht alles over. “Daar zullen we een stokje voor steken,” zei het snijdertje. ‘s Avonds ging hij gewoon met zijn vrouw naar bed; toen zij geloofde dat hij sliep, stond ze op, deed de deur open en ging weer liggen. Het snijdertje dat maar deed alsof hij sliep, begon met luide stem te roepen: “Jongen! eerst ‘t buis en dan gauw de broek naaien, anders sla ik je met de maatstok om je oren. Zeven sloeg ik in één klap, twee reuzen heb ik gedood, een eenhoorn gevangen en een wild zwijn en zou ik dan nog bang zijn voor die lakeien buiten de kamerdeur?” Toen ze het snijdertje zo hoorden, joeg hij hun de schrik op ‘t lijf. Ze liepen of de wilde jacht hun op de hielen zat, en niemand wilde zich meer met hem meten. Zo was en bleef het snijdertje al z’n levensdagen een koning!

In China, moet je weten, is de keizer een Chinees en alle mensen om hem heen zijn ook Chinezen. Het is nu heel lang geleden, maar daarom is het juist de moeite waard om het verhaal te horen, voor het in vergetelheid raakt. Het paleis van de keizer was het mooiste van de wereld, helemaal van fijn porselein, heel kostbaar, maar zo breekbaar en zo gevaarlijk om aan te raken datje verschrikkelijk op moest passen. In de tuin zag je de wonderlijkste bloemen en aan de allermooiste waren zijveren belletjes gebonden, zodat je er niet voorbij kon gaan zonder de bloem te zien. Alles was heel geraffineerd in de tuin van de keizer en hij was zo uitgestrekt dat zelfs de tuinman niet wist waar hij ophield.

De Chinese nachtegaal
Als je doorliep, kwam je in een heel mooi bos met hoge bomen en diepe meren. Dat bos liep tot aan de zee, die blauw en diep was; grote schepen konden zo onder de takken door varen. In die takken woonde een nachtegaal die zo lieflijk zong dat zelfs de arme visser, die toch zoveel andere dingen te doen had, stil bleef liggen om te luisteren, als hij s’ nachts zijn netten binnenhaalde en dan de nachtegaal hoorde. ‘Lieve hemel, wat is dat mooi!’ zei hij. Dan moest hij weer aan het werk en vergat hij de vogel; maar als die de volgende nacht weer zong en de visser weer op die plek was, dan zei hij hetzelfde: ‘Lieve hemel, wat is dat mooi!’ Uit alle landen van de wereld kwamen er reizigers naar de stad van de keizer. Ze bewonderden de stad, het paleis en de tuin, maar als ze de nachtegaal hoorden, zeiden ze allemaal: ‘dit is het mooiste!’ De reizigers vertelden erover als ze thuiskwamen en de geleerden schreven vele boeken over de stad, het paleis en de win, maar ze vergaten de nachtegaal niet.

Die stond bovenaan. En de mensen die gedichten konden schrijven, schreven de mooiste gedichten, allemaal over de nachtegaal in het bus aan de diepe zee.

Die boeken kwamen overal ter wereld terecht en een paar ervan kwamen op een keer de keizer onder ogen. Hij zat in zijn gouden stoel en las en las, hij knikte telkens met zijn hoofd, want het deed hem genoegen cm die prachtige beschrijvingen van de stad, het paleis en de tuin te horen. ‘Maar de nachtegaal is toch het allermooiste!’ stond er geschreven.

‘Wat krijgen we nou?’ zei de keizer. ‘De nachtegaal? Die ken ik helemaal niet! Is er zo’n vogel in mijn keizerrijk, en dan nog wel in mijn tuin? Dat heb ik nooit gehoord! Zoiets moet je dan net een boek vernemen!’ Toen riep hij zijn hofmaarschalk, die zo deftig was dat als iemand die lager in rang was dan hij, het waagde hem aan te spreken of hem iets te vragen, hij alleen maar ‘PP’ zei en dat betekent niets.

‘Er moet hier een hoogst merkwaardige vogel zijn, die nachtegaal wordt genoemd,’ zei de keizer. ‘Men zegt dat dit het allermooiste in mijn grote rijk is! Waarom heeft niemand me dat verteld?’

‘Ik heb hem nog nooit eerder horen noemen,’ zei de hofmaarschalk. ‘Hij is nooit aan het hof voorgesteld!’

‘Ik wil dat hij hier vanavond komt zingen,’ zei de keizer. ‘De hele wereld weet wat ik heb en ik weet het zelf niet!”Ik heb hem nog nooit horen noemen!’ zei de hofmaarschalk. ‘Ik zal hem zoeken, ik zal hem vinden!’ Maar waar was hij te vinden?

De hofmaarschalk liep alle trappen op en af, zalen en gangen door; niemand van degenen die hij tegenkwam, had van de nachtegaal gehoord en de hofmaarschalk ging weer naar de keizer en zei dat het waarschijnlijk een fabeltje was van de mensen die boeken schreven.

‘Uwe keizerlijke Majesteit moet niet geloven wat er geschreven wordt. Dat zijn verzinsels en dat is wat ze zwarte kunst noemen!’

‘Maar het boek waar ik het in gelezen heb,’ zei de keizer, ‘Is me door de verheven keizer van Japan gestuurd en dan kan het geen onwaarheid bevatten. Ik wil de nachtegaal horen! Vanavond moet bij hier zijn! Hij heeft mijn hoogste gunst! En komt hij niet, dan wordt het hele hof na het avondeten op de buik gestompt.’

‘Tsing-pe!’ zei de hofmaarschalk en hij rende weer alle trappen op en af en alle gangen en zalen door; en het halve hof liep mee, want ze wilden niet zo graag op hun buik worden gestompt. Het was me een gevraag naar die merkwaardige nachtegaal, die de hele wereld kende, maar niemand aan het hof.

Tenslotte vonden ze een arm meisje in de keuken dat zei: ’0 gut, de nachtegaal, die ken ik best. Die kan pas zingen! Iedere avond mag ik wat restjes van tafel naar mijn arme, zieke moeder brengen. Die woont bij het strand en als ik dan terugga en in het bos even uitrust, omdat ik moe ben, dan hoor ik de nachtegaal zingen! ik krijg er tranen van in mijn ogen, het is net of je moeder je kust!’

‘Keukenmeisje,’ zei de hofmaarschalk, ‘Ik zal je een vaste aanstelling in de keuken bezorgen en toestemming om de keizer te zien eten, als je ons naar de nachtegaal kunt brengen, want hij moet vanavond komen!’ Toen gingen ze allemaal het bos in waar de nachtegaal meestal zong; het halve hof was erbij.

Toen ze al een eind op weg waren, begon er een koe te loeien.

‘O!’ zeiden de hofjonkers. ‘Nu hebben we hem! Wat een kracht zit er nog in een dergelijk klein diertje! Toch heb ik het al eens eerder gehoord!’

‘Nee, dat zijn de koeien!’ zei het keukenmeisje. ‘We zijn er nog een flink stuk vandaan!’ De kikkers begonnen te kwaken in de vijver.

‘Prachtig!’ zei de Chinese hofpredikant. ‘Ik boor het, het lijken wel kerkklokjes!’

‘Nee, dat zijn de kikkers!’ zei het keukenmeisje. ‘Maar nu zullen we hem wel gauw horen!’ Toen begon de nachtegaal te zingen.

‘Dat is hem,’ zei het meisje. ‘Luister goed! En daar zit hij!’ Toen wees ze een klein, grijs vogeltje op een tak aan.

‘Hoe is het mogelijk?’ zei de hofmaarschalk. ‘Zo had ik me hem nooit voorgesteld! Wat ziet hij er ordinair uit! Hij is zeker van kleur verschoten, toen hij zoveel deftige mensen op bezoek kreeg!’

‘Nachtegaaltje! ‘ riep het keukenmeisje heel hard.. ‘Onze genadige keizer wil zo graag datje voor hem zingt!’

‘Met het grootste genoegen!’ zei de nachtegaal en zong dat het een lust was.

‘Het lijken wel glazen klokjes!’ zei de hofmaarschalk. ‘En kijk dat keeltje, hoe dat tekeer gaat! Gek dat we het nog nooit gehoord hebben! Hij zal een succes aan het hof zijn’.

‘Moet ik nog eens voor de keizer zingen?’ vroeg de nachtegaal, die dacht dat de keizer erbij was.

‘Voortreffelijk nachtegaaltje,’ zei de hofmaarschalk, ‘Ik heb de grote eer je vanavond voor een hoffeest uit te nodigen, waar u Zijne Hoge Keizerlijke Genade met uw charmante zang zult verrukken!’

‘Het klinkt beter in het groen!’ zei de nachtegaal, maar hij wilde best mee toen hij hoorde dat het de wens van de keizer was.

In het paleis waren funk wat voorbereidingen getroffen! Aan de muren en de vloer, die van porselein waren, blonken duizenden gouden lampjes. De mooiste bloemen, die konden klingelen, waren in de gangen neergezet. Het was me een geloop en een tocht, maar dan gingen de belletjes juist klingelen. Horen en zien verging je.

Midden in de zaal waar de keizer zat, was een gouden stokje aangebracht en daar moest de nachtegaal op zitten. Het hele hof was er en het keukenmeisje had toestemming gekregen om achter de deur te staan, omdat ze nu een vaste aanstelling had. Ze hadden allemaal hun mooiste kleren aan en ze keken allemaal naar het kleine, grijze vogeltje dat door de keizer werd toegeknikt.

De nachtegaal zong zo mooi dat de keizer tranen in zijn ogen kreeg. De tranen rolden hem over de wangen en toen zong de nachtegaal nog mooier, het ging recht naar je hart. De keizer was heel blij en hij zei dat de nachtegaal zijn gouden pantoffel aan zijn hals mocht dragen.

Maar de nachtegaal bedankte; hij was al genoeg beloond.

‘Ik heb tranen in de ogen van de keizer gezien, dat is mij het meeste waard! De tranen van een keizer hebben een wonderlijke macht. God is mijn getuige dat ik genoeg ben beloond!’ En toen zong hij weer met zijn mooie, lieflijke stem.

‘De beminnelijkste koketterie die ik ooit heb gezien!’ zeiden de dames die erom heen stonden en toen namen ze een slokje water in hun mond om te klokken als iemand tegen ze sprak: ze dachten dat ze dan ook nachtegalen waren. Zelfs de lakeien en de kamermeisjes lieten weten dat ze ook tevreden waren en dat betekent heel wat, want die kun je het het allermoeilijkst naar de zin maken. Ja, de nachtegaal had echt succes! Toen moest hij aan het hof blijven. Hij kreeg zijn eigen kooi, alsmede de vrijheid om twee keer op een dag en één keer ‘s nachts uit te gaan. Twaalf dienaren kreeg hij mee; die hadden allemaal een zijden lint aan zijn poot gebonden en dat hielden ze goed vast. Een dergelijk uitstapje, daar was niks aan.

De hele stad had het over die merkwaardige vogel en als twee mensen elkaar ontmoetten, dan zei de een alleen maar ‘nacht!’ en de ander zei: ‘egaal!’ en dan zuchtten ze en begrepen elkaar. Er werden zelfs elf kruidenierskinderen naar hem genoemd, maar niet één daarvan kon wijs houden.

Op een dag kwam er een groot pakket voor de keizer; er stond op geschreven: Nachtegaal.

‘Daar hebben we nog een boek over onze beroemde vogel,’ zei de keizer; maar het was geen boek, het was iets heel kunstigs in een doosje. Een namaaknachtegaal, die op de levende moest lijken, maar die helemaal bezet was met diamanten, robijnen en saffieren.

Zodra je die kunstvogel opwond, kan hij een van de wijsjes zingen die de echte ook zong. en dan ging zijn staart open neer en die glinsterde van het zijver en het goud. Er zat een lintje om zijn hals en daarop stond geschreven: ‘De nachtegaal van de keizer van Japan is armzalig vergeleken bij die van de keizer van China.’

‘Hij is prachtig!’ zeiden ze allemaal en degene die hem was komen brengen, kreeg meteen de titel van keizerlijke oppernachtegaalbrenger.

‘Nu moeten ze samen zingen! Wat een duet zal dat worden!’ En toen moesten ze samen zingen, maar dat wilde niet echt lukken, want de echte nachtegaal zong op zijn manier en de kunstvogel liep op radertjes. ‘Die treft geen blaam!’ zei de kapelmeester. ‘Hij houdt heel goed maat en hij behoort tot mijn school!’ Toen moest de kunstvogel alleen zingen. Hij had net zoveel succes als de echte en dan was hij ook nog zoveel aardiger om te zien: hij blonk als armbanden en broches.

Drieëndertig keer zong hij hetzelfde stuk en nog was hij niet moe. De mensen hadden het best weer van voren af aan willen horen, maar de keizer vond dat de levende nachtegaal nu wat moest zingen.

Maar waar was die? Niemand had gemekt dat de vogel door het open raam was weggevlogen, naar zijn groene bos toe.

‘Wat heeft dat te betekenen?’ zei de keizer; en alle hovelingen mopperden en vonden de nachtegaal een bijzonder ondankbaar dier. ‘Maar de beste vogel hebben we nog!’ zeiden ze, en toen moest de kunstvogel weer zingen en dat stuk hoorden ze voor de vierendertigste keer, maar ze kenden het nog niet helemaal, want het was zo moeilijk. En de kapelmeester kwam woorden tekort om de vogel te prijzen en gaf hun de verzekering dat hij heter was dan de echte nachtegaal, niet alleen wat zijn kleding betrof en al die mooie edelstenen, maar ook inwendig.

‘Want ziet u, dames en heren, en de keizer vooral, bij de echte nachtegaal kun je nooit uitrekenen wat er komt, maar bij de kunstvogel ligt alles vast: dat komt er en niets anders! Je kunt het uitleggen, je kunt hem openmaken en het menselijke vernuft laten zien: hoe de radertjes liggen, hoe ze draaien en hoe het een uit het ander volgt!’

‘Hij neemt me de woorden uit de mond!’ zeiden ze allemaal en de kapelmeester. kreeg toestemming om de vogel de volgende zondag aan het volk te tonen; ze moesten hem ook horen zingen, zei de keizer. En ze hoorden hem en ze waren zo vergenoegd of ze een slokje thee te veel op hadden, want dat is echt Chinees. En toen zei iedereen ‘a!’ en stak de vinger in de lucht die men Likkepot noemt, en toen knikten ze; maar de arme vissers die de echte nachtegaal hadden gehoord, zeiden: ‘Het klinkt best mooi, het lijkt ook wel, maar er ontbreekt iets aan, ik weet niet wat!’ De echte nachtegaal was uit het rijk verbannen.

De kunstvogel had een plaatsje op een zijden kussen naast het bed van de keizer. Alle cadeautjes die hij had gekregen, goud en edelstenen, lagen om hem been en hij had als titel: ‘Hoogkeizerlijke nachtkastjeszanger’, in rang Nummer één links. Want de kant waar het hart zit, vond de keizer het deftigst, en ook bij een keizer zit het hart links.

En de kapelmeester schreef vijfentwintig dikke boeken over de kunstvogel, heel geleerd en met de allermoeilijkste Chinese woorden erin, zodat alle mensen zeiden dat ze ze gelezen en gesnapt hadden, want anders zouden ze immers dom zijn en op hun buik worden gestompt.

Zo ging er een heel jaar voorbij; de keizer, het haf en alle andere Chinezen kenden ieder piepje in het gezang van de kunstvogel uit het hoofd, maar juist daarom vonden ze het zo leuk; ze konden zelf meezingen en dat deden ze ook. De straatjongens zongen: ‘Zizizi! Khakklokklok!’ en de keizer zong het ook! Het was echt leuk! Maar op een avond, toen de kunstvogel juist aan het zingen was en de keizer er in zijn bed naar lag te luisteren, zei het ‘knap’ binnen in de vogel; er sprong iets: ‘zrrrrr!’, De radertjes snorden rond en toen hield de muziek op.

De keizer sprong meteen zijn bed uit en het zijn lijfarts roepen, maar die kon niets doen.

Toen lieten ze de horlogemaker halen en na veel heen en weer gepraat en veel gezoek kreeg hij de vogel weer min of meer gerepareerd, maar hij zei dat hij ontzien moest worden, want de tandwieltjes waren versleten en het was onmogelijk er nieuwe in te zetten en de muziek zuiver te houden. Dat was me een verdriet! Nog maar één keer per jaar durfden ze de kunstvogel te laten zingen en dat was nog niet om aan te horen.

Maar dan hield de kapelmeester een kleine toespraak met al die moeilijke woorden, en als hij zei dat het even goed was als vroeger en dan was het even goed als vroeger.

Toen waren er vijf jaar voorbij en alle mensen in het hele hand hadden groot verdriet, want eigenlijk hielden ze allemaal van hun keizer; nu was hij ziek en hij moest sterven, zeiden ze. Ze hadden al een nieuwe keizer gekozen en de mensen stonden op straat en vroegen aan de hofmaarschalk hoe hun keizer het maakte.

‘P!’ zei hij en schudde zijn hoofd.

Koud en bleek lag de keizer in zijn grote praalbed, het hele hof dacht dat hij dood was en iedereen ging de nieuwe keizer begroeten! De kamerdienaars gingen naar buiten om erover te praten en de kamermeisjes hielden een uitgebreid koffiekransje. In alle zalen en gangen waren kleden neergelegd zodat je niemand kon horen lopen; en daarom was het er o zo stil.

Maar de keizer was nog niet dood; stijf en bleek lag hij in zijn prachtige bed met de lange fluwelen gordijnen en de zware gouden kwasten; er stond een raampje open, laag in de muur, en de maan scheen op de keizer en op de kunstvogel.

De arme keizer kon nu bijna geen lucht meer krijgen, het leek wel of er iets op zijn borst drukte; hij sloeg zijn ogen op en toen zag hij dat de Dood op zijn borst zat en zijn gouden kroon had opgezet. In zijn ene hand had hij de gouden sabel van de keizer, in de andere hand zijn prachtige vaandel. Uit de plooien van de fluwelen bedgordijnen staken overal rare hoofden, sommige heel akelig, andere heel zacht en vriendelijk. Dat waren alle goede en slechte daden van de keizer, die hem aankeken terwijl de Dood op zijn hart zat.

‘Weet je dat nog?’ fluisterde de een tegen de ander. ‘Weet je dat nog?’ en ze vertelden hem zoveel dat het zweet hem op het voorhoofd stond..

‘Dat heb ik nooit geweten!’ zei de keizer. ‘Muziek, muziek, de grote Chinese trom!’ riep hij. ‘Ik wil niet alles horen wat ze zeggen!’ En ze gingen maar door, en de Dood knikte als een Chinees bij alles wat er werd gezegd.

De Chinese nachtegaal
‘Muziek, muziek!’ schreeuwde de keizer. ‘Lieve, zoete gouden vogel, zing dan, zing dan toch, ik heb je goud en kostbaarheden gegeven, ik heb je persoonlijk mijn gouden pantoffel om de hals gehangen, zing dan, zing dan toch!’ Maar de vogel bleef stil zitten. Er was niemand om hem op te winden en uit zichzelf zong hij niet; maar de Dood bleef de keizer met zijn grote, lege oogkassen aankijken en het was er heel stil, verschrikkelijk stil.

Op dat moment klonk er, bij het raam, een prachtig gezang. Het was de kleine, levende nachtegaal, die buiten op een tak zat. Hij had van de nood van de keizer gehoord en daarom was hij gekomen om hem hoop en troost toe te zingen. Onder het zingen werden de gestalten steeds bleker, het bloed ging sneller stromen in de zwakke ledematen van de keizer en de Dood luisterde mee en zei: ‘Ga door, nachtegaaltje, ga door!’

‘Als je mij die prachtige gouden sabel geeft, als je mij dat rijk versierde vaandel geeft, als je mij de kroon van de keizer geeft!’ En de Dood gaf ieder kleinood voor een lied, en nog ging de nachtegaal door met zingen. Hij zong van het stille kerkhof waar de witte rozen groeien, waar de vlier geurt en waar het groene gras met de tranen van de levenden wordt besproeid; toen begon de Dood naar zijn tuin te verlangen en als een koude, witte mist zweefde hij het raam uit.

‘Dankjewel, dankjewel!’ zei de keizer. ‘Hemelse vogel, ik ken je wel, ik heb je uit mijn rijk verjaagd en toch heb je die boze gestalten bij mijn bed verjaagd en de Dood van mijn hart af gekregen! Hoe kan ik je belonen?’

‘Je hebt me al beloond!’ zei de nachtegaal. ‘Ik heb tranen in je ogen gezien, de eerste keer dat ik zong, dat vergeet ik nooit! Dat zijn de juwelen die het hart van een zanger goed doen! Maar probeer nu wat te slapen om weer gezond en sterk te worden. Dan zal ik voor je zingen!’ En hij zong – en de keizer viel in een zoete slaap, een rustige, verkwikkende slaap.

De zon scheen door het raam bij hem naar binnen, toen hij gesterkt en gezond wakker werd. Geen van zijn dienaren was nog teruggekomen, want ze dachten dat hij dood was, maar de nachtegaal zat nog steeds te zingen.

‘Je moet altijd bij me blijven!’ zei de keizer. ‘Je hoeft alleen maar te zingen als je zelf wilt en de kunstvogel sla ik in duizend stukken.’

‘Doe dat nou niet,’ zei de nachtegaal, ‘die heeft gedaan wat hij kon! Hou hem gewoon! Ik kan niet in het paleis komen wonen, maar laat me maar komen als ik zelf zin heb, dan ga ik ‘s avonds op die tak bij het raam zitten en dan zing ik voor je zodat je blij wordt, maar ook gaat nadenken! Ik zal over geluk zingen en over verdriet. ik zal zingen over goed en kwaad dat ze voor je verborgen houden! Een kleine zangvogel komt overal: bij de arme visser, onder het dak van de boer, bij iedereen die ver van jou en je hof vandaan is! Ik hou meer van je hart dan van je kroon en toch hangt er om die kroon een geur van heiligheid – ik kom, ik zal voor je zingen! Maar één ding moet je me beloven!’

‘Alles!’ zei de keizer, en hij stond daar in zijn keizerlijk gewaad dat hij zelf had aangetrokken en hij hield de sabel, die zwaar was van het goud, aan zijn hart.

‘Eén ding vraag ik je: vertel niemand dat je een vogeltje hebt dat je van alles vertelt, dan gaat het nog beter!’

En toen vloog de nachtegaal weg.

De dienaren kwamen naar hun dode keizer kijken, daar stonden ze te kijken en de keizer zei: ‘Goedemorgen!’

Er was eens een jonge herder; hij wilde gaan trouwen en hij kende drie zusters, en de één was nog mooier dan de ander; de keus was moeilijk en hij kon maar niet besluiten om één van hen te nemen.

Toen vroeg hij zijn moeder om raad; en zij zei: “Nodig ze alle drie uit en zet ze een stuk kaas voor; dan moet je goed opletten, hoe ze hem eten.”

Dat deed de jongeman; maar de eerste hapte de kaas met korst en al op; de tweede sneed inderhaast de korst ervan af, maar in haar haast liet ze er nog heel wat aan zitten en gooide dat ook weg; de derde sneed het korstje zorgvuldig weg, niet te veel en niet te weinig. Dat vertelde de herder aan zijn moeder, en zij zei: “Neem jij die derde tot vrouw.” Dat deed hij, en hij had een tevreden en gelukkig leven met haar.

Er was eens een arme weduwe, die samen met haar zoon Jaap in een klein huisje woonde. Jaap was niet zo’n geweldig slimme jongen, maar hij was wel erg goedhartig. Ze hadden een strenge winter achter de rug, het geld was op en er was haast geen eten meer in huis. Het enige wat ze nog konden doen was hun koe verkopen en daarom zei het vrouwtje op een ochtend tegen Jaap: “Ik ben te zwak om zelf te gaan, jongen. Ga jij dus met onze koe naar de markt en verkoop haar.”

“Niet zo somber moeder,” zei Jaap, “ik kan toch ergens werk gaan zoeken.”

“Dat hebben we al zo vaak geprobeerd, maar niemand wil je hebben,” zei z’n moeder. En dus ging Jaap met de koe naar de markt. Onderweg kwam hij een slager tegen. Ze raakten aan de praat en de slager liet hem een paar prachtige bonen zien. “Ze zijn erg veel waard,” zei hij en hij haalde de domme jongen over, de koe te ruilen voor de bonen. Toen Jaap thuiskwam met een handvol bonen in plaats van een zakvol geld, was zijn moeder verslagen. Ze huilde hete tranen en gaf Jaap een standje omdat hij zo dom was geweest. Het speet Jaap vreselijk en die avond gingen moeder en zoon verdrietig naar bed, want ze wisten, zich nu geen raad meer.

De volgende morgen sloop Jaap stilletjes de tuin in. “Ik kan die wonderbonen op z’n minst planten,” dacht hij. “Moeder zegt wel dat het gewone pronkbonen zijn, maar je kunt nooit weten.” En hij nam een stokje, maakte wat gaatjes in de grond en stopte de bonen erin. Die dag aten ze de laatste kruimeltjes brood op. De volgende dag zou er helemaal geen eten meer zijn. Jaap kon niet slapen van verdriet en berouw. Toen de zon opkwam, stond hij op en wandelde de tuin in. Tot zijn stomme verbazing zag hij dat de bonen in de loop van de nacht waren opgekomen. De stengels reikten tot ver boven de hoge rots die naast het huisje stond. Ze hadden zich door elkaar geslingerd tot een stevige touwladder, die in de wolken verdween.

“Daar kun je best tegenop klimmen,” dacht Jaap en hij besloot meteen het te proberen. Hij klom hoger en hoger langs de bonestengels tot alles onder hem begon te verdwijnen; het huisje, het dorp en zelfs de hoge kerktoren zagen eruit als speelgoeddingetjes, en nog steeds had hij het topje van de stengels niet bereikt. Jaap begon moe te worden en een ogenblik dacht hij erover weer naar beneden te gaan. Maar hij was een doorzettertje en hij wist dat je nooit halverwege moet opgeven, wanneer je iets wilt bereiken. Uitrusten mag wel, dus dat deed hij een paar minuten. Hij klom hoger en hoger en op het laatst durfde hij niet eens meer naar beneden te kijken, uit angst voor duizeligheid. Eindelijk bereikte Jaap het topje van de stengels. Hij stond in een prachtig land met groene weiden, waarin schapen liepen te grazen. Er stroomde een kristalhelder beekje en niet ver van de plaats waar hij van de stengels was afgestapt, lag een prachtig, groot kasteel. Terwijl Jaap dat alles verbaasd stond te bekijken, kwam er een vreemd-uitziende vrouw uit het bos naar hem toe. Ze had een puntmuts op van rood satijn, afgezet met wit bont. Haar haar golfde los over haar schouders en ze had een staf in haar hand. Jaap nam zijn muts af en maakte een buiging. “Goedemorgen mevrouw,” zei hij beleefd, “is dat uw huis?”

“Nee,” zei de vrouw, “maar luister, dan zal ik je de geschiedenis ervan vertellen. In dat kasteel, dat op de grens van Sprookjesland staat, woonde eens een dappere ridder. Hij had een mooie, lieve vrouw en een stel aardige kinderen. En zijn buren, de kabouters, waren erg op hem gesteld en daarom gaven ze hem vele mooie en kostbare cadeaus. Er werd veel over deze schatten gepraat en een geweldige reus – een schurk van een man – die hier niet ver vandaan woonde, besloot ze in de wacht te slepen. Hij gaf een onbetrouwbare bediende van de ridder geld om hem stiekem het kasteel binnen te laten en toen de ridder sliep, sloeg hij hem dood. Toen ging hij naar de kinderkamer en vermoordde al de arme kinderen die hij daar vond.”

“Gelukkig was de vrouw van de ridder niet thuis. Ze was met haar jongste zoontje, die pas een paar maanden oud was, op bezoek gegaan bij haar oude kindermeid in het dal en omdat het zulk slecht weer was, was ze er ook maar blijven slapen. De volgende morgen, zodra het licht was, kwam een van de bedienden die erin geslaagd was uit het kasteel te ontsnappen, het afschuwelijke nieuws over haar man en kinderen brengen. Zij kon het eerst niet geloven en in haar verdriet wilde ze terug naar het kasteel, om daar het lot van de anderen te delen. Maar de oude kindermeid smeekte haar onder tranen eraan te denken dat ze nog één kind over had. Het was haar plicht ter wille van hem te blijven leven. De vrouw van de ridder bezweek voor dit argument en stemde erin toe, zich in het huis van de oude kindermeid te verschuilen. De bediende had haar verteld dat de reus had gezworen, dat hij haar en de baby zou vermoorden, zodra hij hen te pakken zou kunnen krijgen.”

“De jaren gingen voorbij. De oude kindermeid stierf en ze liet haar huisje en meubels na aan haar arme meesteres, die er nu al zo lang woonde en boerenwerk deed voor de kost. Ze had een koe gekocht van het beetje geld dat ze bij zich had gehad. Van de melk en van wat ze met haar spinnewiel verdiende, konden zij en haar zoon net in leven blijven. Er was een kleine tuin bij het huisje en daar verbouwde zij bonen, erwten en kool, en de vrouw schaamde zich niet op het land te gaan werken om haar opgroeiende zoon nog meer dingen te kunnen geven die hij nodig had.”

“Jaap, die vrouw is jouw moeder. Het kasteel was je vaders kasteel en eens zal het van jou zijn.” Jaap slaakte een kreet van verbazing: “Mijn moeder! O mevrouw, wat moet ik doen?”

“Het is je plicht om het voor je moeder terug te winnen,” zei de vrouw, “maar het is erg moeilijk en heel gevaarlijk, Jaap. Ben jij dapper genoeg om het te proberen?”

“Ik ben voor niets en niemand bang wanneer ik voor een rechtvaardige zaak recht,” zei Jaap dapper.

“Dan ben jij van het soort dat reuzen verslaat,” zei de vrouw met de rode puntmuts. “Je moet het kasteel binnengaan en twee dingen te pakken zien te krijgen: de kip die gouden eieren legt en de sprekende harp. Vergeet niet dat alles wat de reus bezit in werkelijkheid van jou is.” Toen ze was uitgesproken, verdween de vrouw met de rode muts plotseling in het niets en toen begreep Jaap natuurlijk dat zij een fee was. Jaap besloot onmiddellijk zijn geluk te beproeven. Hij liep naar het kasteel toe en blies op de hoorn die bij de ingang hing. Een ogenblik later werd de deur opengedaan door een geweldige reuzin met één oog in het midden van haar voorhoofd.

Zodra Jaap haar zag, draaide hij zich om om weg te lopen, maar de reuzin greep hem beet en sleepte hem het kasteel binnen. “Ha, ha!” lachte ze, “dat had je niet gedacht hè? Nee, nee, ik laat je niet gaan. Ik moet hier toch al veel te hard werken en ik kan best een knechtje gebruiken, net zoals andere dames hebben. Jij kunt voor mij de messen slijpen en de schoenen poetsen en het vuur aanmaken, en je kunt me met van alles helpen als de reus uit is. Als hij thuiskomt, moet ik je verstoppen, anders eet hij je op, zoals hij dat met al mijn andere knechtjes heeft gedaan. En jij ziet eruit als een lekker hapje, m’n jongen.” Jaap was erg bang, maar hij deed zijn best er dapper uit te zien en hij besloot er het beste van te maken. “Ik zal u graag helpen mevrouw,” zei hij, “maar zou u zo vriendelijk willen zijn mij goed voor uw man te verstoppen, want ik zou niet graag worden opgegeten.”

“Zo mag ik het horen,” knikte de reuzin tevreden. “Kom hier m’n jongen, kruip in mijn kleerkast, die durft hij niet open te maken. Daar ben je dus veilig.” Ze opende een geweldige kast die in de grote kamer stond en deed de deur achter Jaap dicht. Het sleutelgat was zo groot, dat er genoeg frisse lucht door binnen kwam en Jaap kon alles zien wat er in de kamer gebeurde. Na enige tijd hoorde hij zware voetstappen op de trap en een bulderende stem zong:

Ting-tang-tongetje
Ik ruik een sappig jongetje!
Is hij levend, is hij dood,
Ik smeer hem vrolijk op mijn brood!

“Vrouw,” riep de reus, “er is een jongetje in huis. Ik ruik hem. En ik wil hem bij m’n ontbijt!” – “Je wordt oud,” riep de reuzin terug, “dat is een lekkere verse olifantenbiefstuk die je ruikt. Ga zitten en eet je bord leeg.” En ze zette een reusachtig bord met dampend vlees voor hem neer. De reus vond het zo lekker, dat hij helemaal vergat dat hij een jongetje had geroken. Na het ontbijt ging hij een wandeling maken en de reuzin haalde Jaap uit de kast. De hele dag was hij druk bezig, maar de reuzin gaf hem allerlei lekkere hapjes. En toen het avond werd, stopte zij hem weer in de kast. De reus kwam thuis voor het avondeten en Jaap keek naar hem door het sleutelgat. Met stomme verbazing zag hij hoe de reus een hele wolfspoot en een half haantje tegelijk in zijn enorme mond stak. Toen het eten op was, vroeg de reus zijn vrouw hem de kip te brengen die de gouden eieren legde.

“Hij doet het nog net zo goed als toen die miezerige ridder nog leefde,” zei hij tevreden, “ik geloof zelfs dat de eieren nog iets zwaarder zijn dan toen.”

De reuzin liep de kamer uit, maar al gauw kwam ze weer terug met een klein bruin kippetje, dat ze voor haar man op tafel zette. “Alsjeblieft,” zei ze, “en als je het niet erg vindt dan loop ik nog even een eindje om.” – “Je doet maar,” zei de reus, “dan kan ik even een uiltje knappen.” Toen pakte hij de kip en zei: “Leg!” En meteen legde de kip een gouden ei. “Leg!” zei de reus weer. En daar kwam er nog een. “Leg!” zei hij voor de derde keer. En weer rolde er een gouden ei over de tafel. Jaap wist nu zeker dat dit de kip was, waarover de fee hem verteld had.

De reus zette de kip op de grond en viel bijna dadelijk in slaap. Hij snurkte zo hard dat het wel leek of het onweerde.

Toen Jaap zeker wist dat de reus diep in slaap was, duwde hij de deur van de kast open en kroop eruit. Op z’n tenen sloop hij door de kamer, pakte de kip en holde weg. De keukendeur stond gelukkig aan. Jaap deed hem open en sloot en grendelde hem achter zich.

Toen vluchtte hij naar het topje van de bonestengels. Zo snel als zijn voeten maar wilden bewegen, klom hij naar beneden.

Zijn moeder huilde van blijdschap toen ze hem zag. Ze was zo bang geweest dat de feeën hem hadden meegenomen of dat de reus hem te pakken had gekregen. Voor die reus had ze steeds heimelijk in angst gezeten. Maar Jaap gaf haar de kip en vertelde alles. Zijn moeder was erg blij met de kip, want nu waren hun zorgen voorbij.

Op een dag dat zijn moeder naar de markt was, klom Jaap opnieuw langs de bonestengels naar het kasteel van de reus. Maar eerst verfde hij zijn haar in een andere kleur en hij vermomde zich een beetje. De oude reuzin herkende hem niet en sleepte hem, net als de eerste keer, het kasteel binnen om haar te helpen met het werk. Maar ze hoorde haar man aankomen en verstopte hem weer in de kleerkast. Ze had er geen vermoeden van, dat hij dezelfde jongen was die de kip had gestolen. Toen kwam de reus de kamer binnen en hij zong weer:

Ting-tang-tongetje
Ik ruik een sappig jongetje!
Is hij levend, is hij dood,
Ik smeer hem vrolijk op mijn brood!

“Onzin,” zei de vrouw, “we eten vanavond een gebraden os, dat ruik je. Ga zitten, dan doe ik het eten op.” De reus ging aan tafel zitten en zijn vrouw bracht op een grote schaal de os binnen. Verbijsterd zag Jaap, dat ze de botten afkloven alsof het een kippetje was. Toen ze klaar waren met eten stond de reuzin op en zei: “Wel, m’n lieve reus, ik wil op mijn kamer graag een boek uitlezen. Als je me nodig hebt dan roep je maar.”

“Breng me nog eerst even de geldzakken,” zei de reus. “Voor ik ga slapen wil ik mijn goudstukken tellen.” De reuzin bracht twee grote zakken binnen en zette ze naast haar man neer. “Alsjeblieft,” zei ze, “dat is alles wat er nog van het geld van de ridder over is. Als het op is, zul je een nieuw kasteel moeten gaan stelen.”

“Dat zal niet gebeuren, als ik daar iets aan kan doen,” zwoer Jaap bij zichzelf. Toen zijn vrouw de kamer uit was, pakte de reus handenvol goudstukken, telde ze en maakte er stapeltjes van, tot het hem begon te vervelen. Toen deed hij alles terug in de zakken, leunde gemakkelijk in zijn stoel achterover en viel in slaap. Hij snurkte zo hard dat hij elk ander geluid overstemde.

Jaap kroop weer zachtjes uit de kast, nam de zakken met goudstukken – die echt van hem waren, daar de reus ze van zijn vader had gestolen – en vluchtte de deur uit. Nadat hij met veel moeite langs de bonestengels naar beneden was geklauterd, legde hij de zakken met goud voor zijn moeder op tafel. Ze was net uit de stad teruggekomen en zat te huilen omdat ze Jaap niet thuis had gevonden. “Alstublieft moeder, hier zijn vaders goudstukken.” – “Oh, Jaap je bent zo’n lieve jongen, maar ik wilde dat je niet zo gevaarlijk deed. Waarom heb je dat nu weer gedaan?” En Jaap vertelde haar alles. Zijn moeder was erg blij met het geld, maar ze wilde niet dat hij voor haar zulke gevaarlijke toeren uithaalde.

Maar na verloop van tijd besloot Jaap opnieuw naar het kasteel van de reus te gaan. Weer beklom hij de bonestengels en weer blies hij op de hoorn bij de poort. De reuzin deed open. Het was een oliedomme vrouw, want ze herkende Jaap niet. Wel aarzelde ze even voor ze hem binnenliet, want ze was bang opnieuw bestolen te worden. Maar Jaaps jonge gezicht zag er zo onschuldig uit, dat ze hem vroeg binnen te komen. En weer verstopte ze hem in de kleerkast. Na enige tijd kwam de reus thuis en zodra hij binnen was, zong hij:

Ting-tang-tongetje
Ik ruik een sappig jongetje!
Is hij levend, is hij dood,
Ik smeer hem vrolijk op mijn brood!

“Jij domme oude reus,” zei zijn vrouw, “je ruikt alleen maar het schaap dat ik vandaag gebraden heb.” De reus ging aan tafel zitten en zijn vrouw bracht hem een heel schaap. Hij at het achter elkaar op en zei toen: “Breng mij de harp, zodat ik naar een muziekje kan luisteren terwijl jij je wandelingetje maakt.” De reuzin gehoorzaamde en bracht een prachtige harp binnen. Hij was bezet met diamanten en robijnen, en de snaren van goud.

“Dit is een van de mooiste dingen die ik de ridder heb afgepakt,” zei de reus, “ik ben dol op muziek en mijn harp is een trouwe dienaar.” Hij trok de harp naar zich toe en zei: “Speel!” en de harp speelde zacht een weemoedige melodie. “Iets vrolijkers,” beval de reus. En de harp speelde een vrolijk wijsje. “En nu een slaapliedje,” loeide de reus. En de harp speelde een slaapliedje, waarbij de reus snurkend in slaap viel.

Jaap kwam zachtjes uit de kast en sloop naar de keuken om te zien of de reuzin werkelijk was uitgegaan. Hij vond niemand en zette de deur vast op een kiertje. Toen ging hij de kamer van de reus weer binnen, greep de harp en rende ermee weg. Maar toen hij over de drempel sprong, riep de harp luidkeels: “Heer, heer!” De reus werd wakker. Met een angstaanjagend gebrul sprong hij uit zijn stoel en met twee stappen was hij bij de deur.

Jaap kon erg hard lopen en hij ging er als de wind vandoor. Onder het lopen praatte hij tegen de harp, want hij zag dat het een toverharp was. Hij vertelde hem dat hij de zoon was van diens vroegere meester, de ridder.

Hoe hard Jaap ook rende, de reus haalde hem in. Hij stak zijn hand al uit om Jaap te grijpen, maar net op dat moment struikelde hij over een steen en sloeg languit tegen de grond. Jaap bereikte de bonestengels net op tijd en liet zich naar beneden glijden. Maar toen hij met een plof in zijn moeders tuin terecht kwam, zag hij dat de reus ook al langs de stengels naar beneden begon te klimmen.

“Moeder, moeder,” riep Jaap, “vlug, geef me de bijl!” Zijn moeder kwam aansnellen met de bijl in haar hand en met één geweldige slag hakte Jaap alle bonestengels door. Allemaal, op één na.

“Achteruit, moeder,” riep Jaap. Dat deed ze gelukkig, want op het moment dat de reus zich angstig vastklemde aan de laatste bonestengel, hakte Jaap die stengel door en sprong ook achteruit. Met een geweldige dreun stortte de reus naar beneden. En zo kwam hij aan zijn eind.

Voor Jaap en zijn moeder van de schrik bekomen waren, stond er een prachtige dame voor hen. “Jaap,” zei ze, “je hebt je gedragen zoals de zoon van een dappere ridder past. Je verdient dat je je erfdeel terugkrijgt. Begraaf de reus, ga nog eens naar boven en dood ook de reuzin.” – “Maar ik kan niet zomaar iemand doodmaken als ik niet met hem aan het vechten ben,” zei Jaap, “en zeker geen vrouw. Bovendien is de reuzin altijd erg vriendelijk tegen me geweest.” De fee glimlachte. “Van jou had ik niet anders verwacht,” zei ze, “maar ga toch terug naar het kasteel en doe wat je het beste lijkt.”

Jaap vroeg de fee hem de weg naar het kasteel te wijzen, want de bonestengels waren er nu niet meer. De fee bood aan hem er in haar koets, die door twee pauwen getrokken werd, naar toe te brengen. Jaap bedankte haar en klom in de koets. Het was een lange rit, maar eindelijk kwamen ze bij een dorpje dat aan de voet van een heuvel lag. Daar vonden ze een groep mensen, die er ellendig uitzagen. De fee liet de koets stoppen en sprak de mensen toe.

“Beste vrienden,” zei ze, “de wrede reus die jullie al die tijd heeft onderdrukt en al jullie vee heeft opgegeten, die is dood! Dankzij deze jongeman, de zoon van jullie vroegere, vriendelijke meester, de ridder.” De mensen juichten en drongen naar voren om Jaap te zeggen, dat ze hem even trouw zouden dienen als ze dat vroeger zijn vader hadden gedaan. Toen vroeg de fee iedereen haar te volgen naar het kasteel. En dat deden ze. Jaap blies weer op de hoorn bij de ingang en vroeg binnengelaten te worden. De reuzin had vanuit de toren van het kasteel door een schietgat de menigte zien aankomen. Ze was erg bang, want ze begreep wel dat haar man iets overkomen was. Toen ze snel de trappen wilde afdalen, struikelde ze over haar jurk en ze stortte naar beneden.

Toen de mensen buiten merkten dat de deur gesloten was, namen ze koevoeten en breekijzers en braken de deur open. In de hal was niemand te zien, maar toen ze het kasteel verder binnendrongen, vonden ze het lichaam van de dode reuzin onderaan de trap.

En zo nam Jaap het kasteel in bezit. De fee bracht hem zijn moeder, met de kip en de harp. Jaap liet de reuzin begraven en deed zijn uiterste best om de mensen te helpen die zo lang door de reus waren onderdrukt en bestolen. Voordat zij weer naar Sprookjesland vertrok, vertelde de fee aan Jaap dat zij de slager met de wonderbonen had gestuurd, omdat ze wilde weten wat voor soort jongen hij was. “Als je alleen maar naar de geweldige bonestengels had gekeken,” zei ze, “dan had ik je gelaten waar het noodlot je neergezet had en alleen de koe aan je moeder teruggegeven. Maar je hebt bewezen een dappere en ondernemende jongen te zijn en daarom, verdiende je een beter lot. Toen je de bonestengels beklom, beklom je de ladder van voorspoed en geluk.”

En toen nam ze afscheid van Jaap en zijn moeder.

Er leefde eens een arme kleermaker met een zoon die Aladdin heette. Dat was een onverschillige en luie jongen. Hij voerde niets uit en speelde de hele dag op straat. Daar had zijn vader zoveel verdriet van, dat hij er van doodging. Hoe zijn moeder ook huilde en smeekte, Aladdin beterde zijn leven niet. Op zekere dag, toen Aladdin net zoals altijd op straat speelde, vroeg een vreemdeling hem hoe oud hij was en of hij niet de zoon was van Mustapha de kleermaker. “Ja, dat ben ik, meneer,” antwoordde Aladdin, “maar mijn vader is al lang geleden gestorven.”

Bij deze woorden viel de vreemdeling, die een beroemde Afrikaanse tovenaar was, hem om de hals. Hij kuste hem en zei: “Ik ben je oom. Ik herkende je, omdat je zoveel op mijn broer lijkt. Ga vlug naar je moeder en vertel haar dat ik er aankom.”

Aladdin holde naar huis en vertelde zijn moeder wat er was gebeurd. “Ja maar kind,” zei zij, “je hebt helemaal geen oom. Je vader had geen broers en ik heb ze ook niet.” Toch maakte zij een maaltijd klaar en ze liet Aladdin de man halen die zichzelf zijn oom had genoemd. Deze bracht een heleboel wijn en fruit mee. Toen hij binnen was, kuste hij de plaats waar Mustapha altijd had gezeten. Tegen Aladdins moeder zei hij, dat zij het maar niet vreemd moest vinden, dat zij hem nooit eerder had gezien, omdat hij veertig jaar in het buitenland was geweest.

Daarna wendde de Afrikaanse tovenaar zich tot Aladdin en vroeg wat hij voor de kost deed. Daarop boog de jongen vol schaamte zijn hoofd en zijn moeder barstte in tranen uit. Toen hij hoorde dat de jongen niets uitvoerde en geen vak wilde leren, bood de tovenaar aan Aladdin een winkel te geven vol koopwaar. De volgende ochtend kocht hij voor Aladdin mooie, nieuwe kleren en liep hij met hem door de stad. Hij vertelde hem alle bijzonderheden over wat zij zagen. Tegen het vallen van de avond bracht hij hem terug bij zijn moeder. Deze was dolblij, omdat haar zoon zulke prachtige kleren had.

Daags daarop nam de tovenaar Aladdin mee naar een paar schitterende tuinen ver buiten de poorten van de stad. Zij gingen bij een fontein zitten en de tovenaar haalde een stuk gebak uit zijn zak, dat zij samen opaten. Vervolgens trokken zij verder tot zij bijna bij de bergen waren. Aladdin werd zo moe dat hij graag weer terug wilde. Dat zei hij ook, maar de tovenaar leidde hem af met grappige verhalen en liet hem tegen wil en dank steeds verder lopen. Tenslotte kwamen zij bij twee bergen met een smal dal ertussen. “Verder gaan wij niet,” zei de zogenaamde oom. “Ik zal je hier iets heel wonderlijks laten zien, maar eerst moet je wat takken gaan zoeken, dan kunnen we een vuurtje stoken.”

Toen het vuur brandde, gooide de tovenaar er een poeder op dat hij bij zich had en sprak hij een toverspreuk uit. De aarde begon een beetje te beven en voor hun voeten spleet de grond open, zodat een vierkante, platte steen zichtbaar werd; in het midden, ervan zat een koperen ring waaraan je hem kon optillen. Aladdin werd zo bang, dat hij probeerde weg te lopen. Maar de tovenaar greep hem vast en gaf hem zo’n klap dat de jongen op de grond viel. “Waarom doet u dat, oom?” vroeg Aladdin angstig. “Ik heb toch niets gedaan!” Een beetje vriendelijker zei de tovenaar: “Je hoeft nergens bang voor te zijn, maar je moet me gehoorzamen. Onder deze steen ligt een schat. Die is voor jou en niemand anders mag er aankomen. Doe dus precies wat ik je zeg.”

Bij het woord ‘schat’ vergat Aladdin zijn tranen. Zoals hem werd gezegd, greep hij de ring vast en zei hij hardop de namen van zijn vader en zijn grootvader. De steen kwam heel gemakkelijk naar boven en Aladdin zag nu een trap die naar beneden leidde. “Als je die trap afgaat,” zei de tovenaar, “kom je beneden bij een openstaande deur die toegang geeft tot drie grote zalen. Trek daar je broekspijpen op en loop die zalen door zonder iets aan te raken, anders ga je onmiddellijk dood. Als je die zalen door bent, kom je in een tuin met mooie fruitbomen. Als je fruit wilt hebben, mag je er zoveel van nemen als je wilt. Maar daarna ga je verder tot je bij een nis in een terras komt. Daar staat een brandende lamp. Laat de olie uit die lamp lopen en breng hem dan hier.”

Vervolgens trok hij een ring van zijn vinger en gaf die aan Aladdin. Die ring zou hem tegen alle mogelijke kwaad beschermen, zei hij. Alles gebeurde zoals de tovenaar had gezegd. Aladdin plukte eerst fruit van de bomen en nadat hij de lamp had gepakt, kwam hij terug bij de ingang van het hol. “Schiet op en geef mij die lamp!” riep de tovenaar opgewonden. Maar dat wilde Aladdin niet voor hij uit het hol was. Dat maakte de tovenaar razend. Hij gooide weer wat poeder op het vuur, mompelde iets en… de steen rolde terug op zijn plaats, zodat Aladdin gevangen zat in het hol.

De tovenaar verliet Perzië zo vlug hij kon en reisde naar Afrika. Daaruit bleek wel dat hij helemaal geen oom van Aladdin was. Hij was in werkelijkheid een sluwe magiër, die ergens in zijn toverboeken gelezen had over een wonderlamp. Die zou hem tot de machtigste man van de aarde kunnen maken. Hoewel alleen hij wist waar de lamp was, kon hij hem alleen via een ander krijgen. Daarvoor had hij de domme Aladdin uitgekozen. Hij wilde van hem eerst de lamp krijgen en hem daarna doden. Twee dagen lang bleef Aladdin in het donker zitten huilen en jammeren. Tenslotte vouwde hij zijn handen om te bidden. Zo wreef hij toevallig over de ring die de tovenaar hem vergeten had af te nemen. Onmiddellijk steeg er een geweldige grote en angstwekkende geest uit de grond op. “Wat verlangt gij van mij?” vroeg hij. “Ik ben de slaaf van de ring. Ik zal u in alles gehoorzamen.”

Onbevreesd antwoordde Aladdin: “Bevrijd mij uit dit hol!” Daarop opende de aarde zich en stond Aladdin weer in de buitenlucht. Zodra zijn ogen aan het licht gewend waren, ging hij naar huis terug, maar op de drempel viel hij flauw. Toen hij weer bijkwam, vertelde hij zijn moeder wat er was gebeurd. Hij liet haar de lamp zien en het fruit dat hij in de tuin had geplukt. In plaats van appels, peren en pruimen waren het de mooiste edelstenen. En natuurlijk zei hij ook dat hij honger had.

“Ach, wat erg jongen,” zei zijn moeder. “Ik heb niets in huis. Maar ik heb een beetje katoen gesponnen; dat zal ik gauw verkopen.” Aladdin zei dat zij haar katoen beter zelf kon houden. Hij zou de lamp wel verkopen. Omdat die erg vuil was, begon zijn moeder hem te poetsen, dan zou hij meer opbrengen. Onmiddellijk verscheen er weer een reusachtige geest, die vroeg wat zij van hem verlangde. Aladdins moeder viel flauw, maar de jongen zelf greep dapper de lamp beet en zei: “Breng mij iets te eten!” De geest keerde terug met een zilveren kom, twaalf zilveren schalen met verrukkelijk vlees, twee zilveren bekers en een fles wijn. Toen Aladdins moeder weer was bijgekomen, vroeg zij: “Waar komt dat heerlijke feestmaal vandaan?”

“U moet niet vragen, maar eten,” zei Aladdin. Zij aten van ‘s ochtends tot ‘s avonds en Aladdin vertelde zijn moeder wat er was gebeurd toen zij over die lamp had gewreven. Zij srneekte hem de lamp te verkopen en niet meer met geesten om te gaan. “Nee,” zei Aladdin, “nu wij toevallig aan de weet zijn gekomen welke macht deze lamp heeft, zullen wij hem ook gebruiken. En ook die ring kan goed van pas komen; daarom ga ik die altijd aan mijn vinger dragen.” Toen het eten, dat de geest had gebracht, helemaal op was, verkocht Aladdin een van de zilveren schalen en daarna nog een en nog een. Tenslotte was er geen schaal meer over, maar Aladdin liet de geest nieuwe schalen brengen en op die manier leefden hij en zijn moeder vele jaren lang zonder gebrek.

Op zekere dag hoorde Aladdin dat de sultan had bevolen dat iedereen thuis moest blijven en de luiken van de ramen dicht moest doen als de prinses, zijn dochter, heen en weer naar het badhuis ging. Aladdin wilde haar gezicht graag eens zien, maar dat was niet gemakkelijk, omdat zij altijd een sluier droeg. Daarom verstopte hij zich achter de deur van het badhuis en loerde door een spleetje. De prinses ging het badhuis in en tilde daarbij haar sluier op. Haar gezicht was zo mooi, dat Aladdin meteen verliefd werd. Als een heel andere jongeman ging hij naar huis en hij was zó veranderd dat zijn moeder het een beetje eng vond. Hij zei tegen zijn moeder dat hij van de prinses hield en dat hij zonder haar niet kon leven. Dus zou hij haar ten huwelijk vragen. Zijn moeder begon hartelijk te lachen. Toch haalde Aladdin haar over naar de sultan te gaan om hem zijn verzoek over te brengen. Zij haalde een servet en deed daar de betoverde vruchten uit de ondergrondse tuin in. Die glanzende en schitterende juwelen nam zij mee om de sultan te behagen. Zo ging zij op weg, vol vertrouwen dat de wonderlamp haar wel zou helpen. De grootvizier en de leden van de raad hadden zich juist in de grote zaal van het paleis verzameld, toen de moeder van Aladdin binnenkwam en voor de sultan ging staan. Maar deze schonk helemaal geen aandacht aan haar. Zij ging daarom weer weg, maar een hele week lang kwam zij iedere dag terug. Dan ging zij telkens op hetzelfde plekje staan. Toen de raadsheren echter op de zesde dag uiteen gingen, zei de sultan tegen zijn grootvizier: “Ik zie hier elke dag een vrouw die iets in een servet draagt. Stuur haar morgen bij mij, want ik wil weten wat zij wil.” Op een teken van de grootvizier liep de moeder van Aladdin de volgende dag tot vlak voor de troon van de sultan. Daar knielde zij neer en zij bleef in die houding wachten totdat de sultan tegen haar zei: “Sta op, goede vrouw, en zeg mij wat je wilt.” Zij aarzelde. De sultan stuurde daarom iedereen weg, behalve de grootvizier. Toen zij alleen waren, verzocht hij haar vrijuit te spreken. Hij beloofde haar niet boos te worden, wát ze ook zou zeggen. Toen vertelde zij hem, dat haar zoon toch zo verschrikkelijk verliefd was op de prinses.

“Ik heb hem gesmeekt haar te vergeten,” zei zij, “maar tevergeefs. Hij heeft gedreigd iets verschrikkelijks te zullen doen als ik u niet de hand van de prinses zou vragen. En nu bid ik u, niet alleen mij, maar ook mijn zoon Aladdin te vergeven.” De sultan vroeg wat zij in het servet had. Zij liet hem toen de juwelen zien. Ze bood ze hem ten geschenke aan. Hij was als door de donder getroffen en zich tot de grootvizier wendend, zei hij: “Wat vindt u? Moet ik de prinses niet ten huwelijk geven aan iemand die haar zo hoog waardeert?” De grootvizier vroeg de sultan nog drie maanden te wachten voor hij zijn toestemming zou geven. Hij wilde namelijk zijn eigen zoon met de prinses laten trouwen. Hij hoopte dat zijn zoon intussen kans zou zien de sultan een nog duurder geschenk voor zijn dochter te geven. De sultan stemde toe. Hij zei tegen Aladdins moeder dat hij zijn dochter wel met haar zoon wilde laten trouwen, maar dat zij pas over drie maanden mocht terugkomen. Aladdin wachtte een hele tijd heel geduldig. Toen er twee maanden verlopen waren, ging zijn moeder op zekere dag de stad in om olie te kopen. Toen zij merkte dat iedereen in feeststemming was, vroeg zij wat er aan de hand was. “Weet je dat niet?” was het antwoord. “De zoon van de grootvizier trouwt vanavond met de dochter van de sultan.” Zo hard zij kon, holde zij naar huis en vertelde Aladdin wat zij had gehoord. Die was eerst buiten zichzelf van verdriet, maar toen schoot hem te binnen dat hij nog altijd de wonderlamp had. Hij pakte hem en wreef er over. De geest verscheen onmiddellijk en zei: “Wat verlangt u van mij?”

“Zoals u weet,” zei Aladdin, “heeft de sultan zijn belofte aan mij gebroken. Hij wil de prinses met de zoon van de grootvizier laten trouwen. Ik beveel u, vanavond de bruid en de bruidegom hier te brengen.”

“Ik zal uw bevel ten uitvoer brengen, meester,” zei de geest. Aladdin ging naar zijn kamer en precies te middernacht bracht de geest hem het bed waarin de zoon van de grootvizier en de prinses lagen. “Neem deze pasgetrouwde man mee,” zei Aladdin, “en zet hem buiten in de kou. Ik wil dat je zelf terugkomt als de dag aanbreekt.” Daarop tilde de geest de zoon van de grootvizier uit bed en hij liet Aladdin alleen achter met de prinses. “Wees niet bang,” zei Aladdin tegen haar. “Je bent mijn vrouw, want je bent mij beloofd door je onrechtvaardige vader. Er zal jou dus geen kwaad gebeuren.” De prinses kon van angst geen woord uitbrengen. Zij deed die nacht geen oog dicht. Maar Aladdin ging naast haar liggen en sliep als een roos.

Op het afgesproken uur kwam de geest terug met de rillende bruidegom. Aladdin stond op, de geest legde de zoon van de grootvizier in het bed en bracht toen het bed, bruid en bruidegom terug naar het paleis. Al gauw ging de sultan naar de slaapkamer van zijn dochter om de prinses goedemorgen te wensen. De beklagenswaardige zoon van de grootvizier sprong het bed uit en verstopte zich; de prinses wilde niet met haar vader praten. Ze zag er diep ongelukkig uit.

De sultan stuurde haar naar haar moeder. Deze zei tegen haar: “Waarom wil je niets tegen je vader zeggen, kind? Wat is er gebeurd?” De prinses slaakte een diepe zucht en na lang aarzelen vertelde zij haar moeder hoe zij ‘s nachts met bed en al naar een vreemd huis was gebracht. Ook vertelde ze wat daar was gebeurd. Haar moeder geloofde er geen woord van, maar zij zei de prinses zich aan te kleden. Ze moest er zich verder maar niets van aantrekken, omdat het natuurlijk maar een droom was geweest. De volgende nacht gebeurde er precies hetzelfde en toen de prinses ‘s ochtends weer niets wilde zeggen, dreigde de sultan haar te laten onthoofden. Toen vertelde zij hem alles en hij moest het maar aan de zoon van de grootvizier vragen of het niet waar was. De sultan liet de grootvizier zijn zoon ondervragen. Die zei dat de prinses de waarheid had verteld. Hij hield erg veel van de prinses, maar hij wilde nooit meer zo’n verschrikkelijke nacht doormaken. Dan ging hij nog liever dood. Hij wilde daarom toch maar het liefst van de prinses scheiden. Zijn wens werd vervuld en daarmee kwam er een einde aan alle feestvreugde.

Toen de drie maanden voorbij waren, stuurde Aladdin zijn moeder naar de sultan om hem te herinneren aan zijn belofte. Zodra die haar zag, herinnerde hij zich Aladdin. Hij liet haar onmiddellijk bij zich komen. Van dichtbij zag hij pas hoe armoedig zij gekleed was. Nu voelde hij er helemaal niets voor haar zoon met zijn dochter te laten trouwen. Hij vroeg zijn grootvizier om raad en die fluisterde hem in zo’n hoge prijs voor de prinses te vragen dat niemand die zou kunnen betalen.

De sultan wendde zich toen tot Aladdins moeder en zei: “Goede vrouw, een sultan moet zijn belofte houden en dat zal ik ook zeker doen. Maar eerst moet uw zoon mij veertig gouden vazen brengen boordevol juwelen. Hij moet die laten brengen door veertig zwarte slaven, voorafgegaan door veertig prachtig geklede blanke slaven. Zeg hem dat ik zo vlug mogelijk antwoord wil hebben.” De moeder van Aladdin maakte een buiging en ging naar huis. Ze was er vast van overtuigd dat nu alles verloren was. Zij bracht Aladdin de boodschap van de sultan over en zei: “Hij zal wel lang moeten wachten voor je hem antwoord geeft.”

“Niet zo lang als u denkt, moeder,” antwoordde haar zoon. “Ik zou voor de prinses nog veel meer willen doen.” Hij liet de geest van de lamp komen en even later verdrongen zich tachtig slaven voor het huisje in de tuin. Aladdin liet ze twee aan twee naar het paleis marcheren. Zijn moeder sloot de stoet. Zij waren schitterend gekleed. In hun gordels hadden zij prachtige juwelen. Op hun hoofden droegen zij gouden vazen met edelstenen. De hele stad liep uit om naar hen te kijken.

De stoet kwam bij het paleis aan. Nadat zij voor de sultan een knieval hadden gedaan, gingen de slaven met gekruiste armen in een halve cirkel voor de troon van de sultan staan. Zo werden zij en hun schatten door Aladdins moeder aan de sultan ten geschenke gegeven. “Goede vrouw,” zei de sultan, “ga terug naar huis en zeg tegen je zoon dat ik hem met open armen zal ontvangen.” Zij haastte zich Aladdin het goede nieuws te vertellen en ze zei hem vlug naar de sultan te gaan. Maar Aladdin liet eerst de geest komen. “Ik wil dat je mij een bad met reukwater bezorgt,” zei hij. “En ik heb een rijkgeborduurde mantel nodig, een paard dat beter is dan dat van de sultan en twintig slaven om mij te vergezellen. Verder verlang ik zes fraai geklede slaven om mijn moeder te bedienen; en tenslotte tienduizend goudstukken, in tien beurzen.”

Deze wensen werden onmiddellijk vervuld. Aladdin besteeg zijn paard en terwijl hij door de straten reed, strooiden zijn slaven goudstukken in het rond. De mensen die als kind met Aladdin hadden gespeeld, herkenden hem niet, zo groot en zo knap was hij geworden. Toen de sultan hem zag, kwam hij van zijn troon en omhelsde hem; vervolgens nam hij hem mee naar een zaal waar een feestmaal was klaargemaakt. Hij wilde Aladdin nog diezelfde dag met de prinses laten trouwen. Maar Aladdin weigerde en zei: “Ik moet een paleis voor haar laten bouwen dat haar waardig is.” En met die woorden nam hij afscheid.

Thuis zei hij tegen de geest: “Bouw mij een paleis van het schoonste marmer, versierd met jaspis, agaten en andere kostbare edelstenen. In het midden wil ik een zaal hebben met een glazen koepel en met vier muren van massief goud en zilver. In iedere muur moeten zes vensters komen waarvan het traliewerk ingelegd moet zijn met diamanten, smaragden en robijnen. Maar één venster mag je niet afmaken. Verder moeten er stallen en paarden en knechten en slaven komen. Vlug, zorg dat alles in orde komt.” De volgende dag was het paleis klaar. De geest bracht Aladdin ernaar toe en liet hem zien dat al zijn bevelen nauwkeurig waren uitgevoerd. Hij had zelfs een fluwelen loper laten leggen van Aladdins paleis naar dat van de sultan. Aladdins moeder kleedde zich heel mooi aan en liep met haar slaven naar het paleis. De sultan stuurde muzikanten met trompetten en cimbalen om haar te verwelkomen. Overal klonk muziek en gejuich.

Aladdins moeder werd naar de prinses geleid, die haar met grote hartelijkheid en zeer veel respect ontving. Die avond nam de prinses afscheid van haar vader en liep over de fluwelen loper naar het paleis van Aladdin. Zijn moeder ging met haar mee en zij hadden een gevolg van honderd slaven. De prinses was heel blij toen zij Aladdin zag. Hij snelde haar tegemoet. “Prinses,” zei hij, “als ik u met mijn brutaliteit heb mishaagd, komt dat alleen doordat ik uw schoonheid niet kon weerstaan.” Zij zei hem, dat zij haar vader graag wilde gehoorzamen, nu zij Aladdin eenmaal had gezien. Nadat zij waren getrouwd, nam Aladdin haar mee naar een zaal waar een heerlijk feestmaal was aangericht. Zij aten daar samen en dansten tot twaalf uur’s nachts.

De volgende dag nodigde Aladdin de sultan uit om zijn paleis te bezichtigen. Toen de sultan de grote zaal binnenkwam met de vierentwintig vensters – allemaal, behalve een, versierd met robijnen, diamanten en smaragden – riep hij uit: “Het is een wereldwonder. Maar één ding verwondert mij toch. Is dat ene venster per ongeluk niet afgemaakt?”

“Nee, heer, dat is opzet,” antwoordde Aladdin. “Ik wilde Uwe Majesteit het genoegen laten, dit paleis af te maken.” De sultan vond dat erg fijn en hij liet de beste juweliers van de hele stad komen. Hij liet ze het venster zien dat niet was afgemaakt en gaf opdracht dit net zo te versieren als de andere ramen. “Maar heer,” zei een van hen, “daarvoor hebben wij geen juwelen genoeg.” De sultan liet nu zijn eigen edelstenen halen. Die mochten ze ook gebruiken. Maar daarmee kwamen zij er niet, want een maand later was het werk nog niet af. Aladdin wist wel, dat zij hun taak niet af konden maken. Daarom liet hij de juwelen weer uit het venster halen en liet hij ze allemaal terugbrengen. Op zijn bevel maakte toen de geest van de larnp het venster verder helemaal in orde. Verbaasd omdat hij zijn edelstenen weer terugkreeg, bracht de sultan Aladdin een bezoek. Die liet hem het prachtig versierde venster zien, waarop de sultan hem omhelsde. Maar de grootvizier fluisterde de sultan in, dat er tovenarij in het spel was.

Inmiddels had Aladdin de harten van het hele volk gewonnen doordat hij altijd vriendelijk was tegen iedereen. De sultan benoemde hem tot zijn legeraanvoerder en hij won verscheidene veldslagen. Toch bleef hij even bescheiden en beleefd als altijd en zo leefde hij vele jaren lang vreedzaam en gelukkig.

Maar ver weg, in Afrika, was de tovenaar Aladdin nog niet vergeten. Door zijn toverkunst ontdekte hij, dat Aladdin niet ellendig in het hol was omgekomen, maar dat hij getrouwd was met een prinses en dat hij in het hele land in hoge eer en aanzien stond. Hij begreep, dat de zoon van de arme kleermaker het alleen zo ver had kunnen brengen met behulp van de wonderlamp. En dus reisde hij vele dagen en vele nachten tot hij in de hoofdstad van Perzië aankwam. Hij was vastbesloten Aladdin te gronde te richten. Door de stad wandelend hoorde hij de mensen over een wonderbaarlijk paleis praten. “Neem mij niet kwalijk dat ik zo weinig weet,” zei hij tegen een man, “maar wat is dat voor een paleis waar ik u over hoorde praten?”

“Wat? Hebt u nog nooit van het paleis van Aladdin gehoord?” antwoordde de man. “Dat is het grootste wereldwonder dat er bestaat! Als u het wilt zien, wil ik u er wel naar toe brengen.” De tovenaar nam dat aanbod graag aan. Toen hij het paleis zag, wist hij dat het gebouwd was door de geest van de lamp. Dat maakte hem half gek van woede. Hij besloot de lamp van Aladdin af te pakken en Aladdin zelf weer straatarm te maken.

Helaas was Aladdin voor acht dagen op jacht gegaan en dat gaf de tovenaar tijd genoeg om zijn plannen uit te voeren. Hij kocht twaalf koperen lampen, deed ze in een mand en ging ermee naar het paleis. “Ik ruil nieuwe lampen voor oud!” schreeuwde hij. Een heleboel mensen liepen achter hem aan en hielden hem voor de gek. De prinses, die in de zaal met de vierentwintig vensters zat, stuurde een slavin naar buiten om te kijken wat er aan de hand was. Die slavin kwam even later hard lachend terug, zodat de prinses haar een standje gaf. “Ach, mevrouw,” antwoordde de slavin, “je moet wel lachen als je zo’n malle oude man ziet die nieuwe lampen voor oude lampen wil geven.” Een andere slavin hoorde dat en zei: “Op die kroonlijst staat een oude lamp die hij wel kan hebben.” Nu moet je weten dat dit de wonderlamp was, die Aladdin daar had neergezet, omdat hij hem niet mee kon nemen op de jacht. De prinses kende de waarde van de lamp niet en zei lachend tegen de slavin de lamp te gaan ruilen. Het meisje ging naar de tovenaar en zei: “Geef mij voor deze lamp maar een nieuwe.” Hij pakte vlug de lamp aan en terwijl de mensen hem uitjouwden, zei hij tegen de slavin dat zij een nieuwe lamp mocht uitzoeken. Hij trok zich niets aan van alle bespottingen die hij hoorde, maar ging er vlug vandoor. Nu wilde hij geen nieuwe lampen meer voor oude ruilen! Hij haastte zich naar een eenzame plek buiten de stadspoorten en daar hield hij zich verborgen tot het avond werd. Toen wreef hij over de lamp. De geest verscheen en de tovenaar beval hem, het paleis en de prinses en ook hemzelf naar een afgelegen oord in Afrika te brengen.

Toen de sultan de volgende ochtend uit zijn venster naar het paleis van Aladdin wilde kijken, wreef hij zijn ogen uit. Het paleis was weg! Hij ontbood zijn grootvizier en vroeg hem waar het paleis gebleven was. En natuurlijk was ook de grootvizier stomverbaasd. Voor de zoveelste keer zei hij tegen de sultan dat er tovenarij in het spel was. Ditmaal geloofde de sultan hem. Hij stuurde dertig mannen te paard uit om Aladdin gevangen te nemen en hem geboeid voor hem te brengen. De ruiters kwamen hem tegen toen hij op de terugweg naar huis was. Zij boeiden hem en dwongen hem te voet naar de stad te gaan, terwijl zij zelf op hun paarden bleven zitten.

Maar het volk, dat van hem hield, liep achter hem aan en het wapende zich om er voor te zorgen, dat hem geen kwaad zou worden gedaan. Zo werd Aladdin voor de sultan geleid. Deze gaf de beul opdracht hem te onthoofden. De beul liet Aladdin knielen, bond een doek voor zijn ogen en hief zijn zwaard op om het bevel uit te voeren. Op dat moment zag de grootvizier echter dat de menigte zich met geweld een weg naar het binnenplein van het paleis baande en dat de mensen vast van plan waren Aladdin te redden. Hij schrok en riep tegen de beul dat hij nog even moest wachten. De mensen kwamen nu zo dreigend dichterbij, dat de sultan erg bang werd. Hij liet Aladdins boeien losmaken en terwijl iedereen toekeek, schonk hij hem vergiffenis.

Maar nu wilde Aladdin toch ook wel graag weten wat hij had misdaan. “Lelijke bedrieger!” zei de sultan. “Kom maar eens hier!” En hij liet Aladdin door het venster naar de plek kijken waar zijn paleis had gestaan. Aladdin was zo verbaasd dat hij geen woord kon uitbrengen. “Waar is het paleis en waar is mijn dochter?” vroeg de sultan. “Het eerste kan me niet zoveel schelen, maar mijn dochter wil ik terug hebben. Als je haar niet voor mij vindt, kost het je alsnog je hoofd.” Aladdin vroeg veertig dagen tijd om haar te zoeken. Als hij haar dan niet had gevonden, beloofde hij terug te komen om zich door de sultan te laten doden. De sultan vond dat goed en Aladdin verliet diep bedroefd het paleis.

Drie dagen liep hij als een dwaas door de stad, iedereen vragend of hij misschien wist wat er met zijn paleis was gebeurd. Iedereen had medelijden met hem, maar niemand kon hem antwoord geven. Tenslotte kwam hij bij een oever van een rivier. Daar knielde hij neer om nog eenmaal te bidden voordat hij zich zou verdrinken. Maar toen hij zijn handen vouwde, wreef hij over de toverring die hij nog altijd aan had. De geest, die hij in het hol had gezien, verscheen en vroeg wat hij wenste. “Red mijn leven, geest,” zei Aladdin, “en breng mijn paleis terug.”

“Dat ligt niet in mijn macht,” zei de geest. “Ik ben slechts de slaaf van de ring; deze wens kan alleen de slaaf van de lamp vervullen.”

“Goed,” zei Aladdin, “maar u kunt mij wel naar mijn paleis brengen en mij neerzetten onder het venster van mijn lieve vrouw.” Op hetzelfde ogenblik was hij in Afrika, onder het venster van zijn vrouw, waar hij van pure uitputting in slaap viel. Hij werd wakker van het zingen van de vogeltjes en hij voelde zich heel wat vrolijker. Hij begreep dat al zijn ongeluk was veroorzaakt door het verlies van de lamp. Hij vroeg zich tevergeefs af wie hem had gestolen.

Die morgen stond de prinses vroeger op dan ze ooit had gedaan sinds zij door de tovenaar naar Afrika was gebracht. Die tovenaar kwam haar elke dag een keer opzoeken, maar zij was altijd zo onvriendelijk tegen hem, dat hij niet bij haar durfde te wonen. Terwijl zij die ochtend bezig was zich aan te kleden, keek een van haar slavinnen uit het raam. Zij zag Aladdin zitten en waarschuwde de prinses, die natuurlijk vlug het venster opendeed. Aladdin hoorde dat en keek omhoog. Zij riep hem vlug bij haar te komen. Zij waren vreselijk blij dat zij elkaar weer zagen. Nadat hij haar een kus had gegeven, zei Aladdin: “Ik smeek je, lieve prinses, voordat we over iets anders praten, moet je me eerst vertellen wat er met die oude lamp is gebeurd. Ik had hem in de zaal met de vierentwintig vensters op de kroonlijst gezet toen ik op jacht ging.” – “Helaas,” antwoordde de prinses, “zonder het te weten heb ik alle rampen veroorzaakt die ons hebben getroffen.” En zij vertelde hem hoe zij de lamp had geruild. “Nu weet ik,” riep Aladdin, “dat het allemaal de schuld van de Afrikaanse tovenaar is! Waar is de lamp?” – “Hij heeft hem altijd bij zich,” zei de prinses. “Dat weet ik, want hij heeft hem een keer vanonder zijn mantel te voorschijn gehaald om hem mij te laten zien. Ik moest jou ontrouw worden en met hem trouwen, tenminste, dat wilde hij. Hij zei, dat mijn vader je had laten onthoofden. Hij zegt altijd gemene dingen van je. Het enige antwoord dat ik hem geef, zijn mijn tranen. Maar als ik blijf weigeren, zal hij zeker geweld gaan gebruiken.”

Aladdin troostte haar en liet haar een tijdje alleen. Hij ruilde van kleren met de eerste de beste man die hij in de stad tegenkwam. Toen kocht hij een bepaald poeder en ging terug naar de prinses die hem door een zijdeurtje binnenliet. “Trek je mooiste japon aan,” zei hij tegen haar, “en wees maar eens heel aardig voor de tovenaar. Je moet hem laten denken dat je mij vergeten bent. Je moet hem vragen om vanavond bij je te komen eten. Zeg dan dat je graag eens de wijn van zijn land wilt proeven. Luister goed, dan zal ik je zeggen wat je nog verder moet doen.”

Zij luisterde aandachtig naar Aladdin. Toen hij was weggegaan, trok zij, voor het eerst sinds zij uit Perzië was ontvoerd, kleurrijke kleren aan. Zij deed een ceintuur om en een hoofdband, die met diamanten waren versierd. In de spiegel zag zij dat zij mooier was dan ooit. Toen de tovenaar die avond bij haar kwam, zei zij tot zijn grote verbazing: “Ik ben er nu zeker van dat Aladdin dood is. Al mijn tranen zullen hem niet terug kunnen brengen. Daarom wil ik niet meer om hem treuren. Ik nodig u uit met mij het avondmaal te gebruiken. Maar ik heb geen trek meer in Perzische wijnen. Ik zou nu eens graag wijn uit Afrika willen proeven.”

De tovenaar haastte zich naar zijn wijnkelder en de prinses deed in haar beker het poeder dat Aladdin haar had gegeven. Even later kwam de tovenaar terug. Zij vroeg hem op haar gezondheid te drinken. En om hem te bewijzen dat zij niet meer boos op hem was, gaf zij hem haar beker in ruil voor de zijne. Vóór hij dronk, begon de tovenaar haar schoonheid te prijzen, maar de prinses onderbrak hem. “Laten we eerst wat drinken,” zei zij. “Daarna kunt u zeggen wat u wilt.” Zij bracht haar beker alleen aan haar lippen, maar de tovenaar dronk de zijne tot de laatste druppel leeg. Op hetzelfde ogenblik viel hij dood neer.

De prinses maakt de deur voor Aladdin open en sloeg haar armen om zijn hals. Aladdin weerde haar af en vroeg haar, hem even alleen te laten. Hij had nog iets te regelen. Hij ging rechtstreeks naar de dode tovenaar en haalde de lamp vanonder diens mantel te voorschijn. Toen droeg hij de geest op het paleis weer terug te brengen naar Perzië. Dat gebeurde. De prinses voelde in haar kamer maar twee lichte schokjes en wist niet eens dat zij weer thuis was.

De sultan, die in zijn slaapkamer om zijn verloren dochter zat te treuren, keek toevallig naar buiten. Hij wreef verbaasd zijn ogen uit, want daar stond het paleis weer, net als vroeger. Hij holde erheen. Aladdin ontving hem in het vertrek met de vierentwintig vensters; de prinses zat naast hem. Aladdin vertelde de sultan nu wat er was gebeurd en hij liet hem, als bewijs, het dode lichaam van de tovenaar zien. De sultan liet bekend maken dat er tien dagen lang feestgevierd zou worden. Het leek erop dat Aladdin de rest van zijn leven in vrede zou kunnen doorbrengen. Maar dat zou niet gebeuren.

De Afrikaanse tovenaar had een jongere broer die, zo mogelijk, nog gemener en sluwer was dan hij zelf was geweest. Deze jonge tovenaar reisde naar Perzië om de dood van zijn broer te wreken. Daar bracht hij eerst een bezoek aan een vrome vrouw, die Fatima heette. Hij drong haar woning binnen en zette een dolk op haar borst. Zij moest precies doen wat hij haar zei, anders zou hij haar doden. Toen verwisselde hij met haar van kleding. Zijn gezicht verfde hij zó, dat hij nog meer op Fatima leek. Tenslotte deed hij haar sluier voor en vermoordde hij haar, zodat zij hem niet zou kunnen verraden. Zo ging de jonge tovenaar naar het paleis van Aladdin. De mensen, die dachten dat hij de vrome vrouw was, gingen naar hem toe, kusten zijn handen en vroegen hem, hen te zegenen. Bij het paleis maakten de mensen zoveel rumoer rond de tovenaar, dat de prinses haar slavin verzocht uit het raam te kijken en te vragen wat er aan de hand was. De slavin deed dat en vertelde de prinses, dat het de heilige vrouw was die mensen door haar aanraking kon genezen. Hierop liet de prinses de tovenaar bij zich ontbieden, want zij had er al lang naar verlangd Fatima eens te ontmoeten. Toen hij bij de prinses kwam, bad de tovenaar eerst luidkeels voor haar gezondheid en voorspoed. Daarna nodigde de prinses hem uit bij haar te komen zitten. Zij vroeg hem altijd bij haar te blijven. De onechte Fatima wilde niets liever. Hij stemde dus toe, maar hij liet de sluier voor zijn gezicht hangen, anders zou zijn bedrog ontdekt worden. De prinses liet hem de grote zaal met de koepel zien en vroeg hoe hij die vond. “Heel mooi,” zei de onechte Fatima, “maar naar mijn mening mankeert er toch iets aan.”

“En wat is dat dan?” vroeg de prinses.

“Als er midden in deze koepel een ei van de vogel Rok hing, zou dit vertrek werkelijk het mooiste van de wereld zijn,” antwoordde de tovenaar. Hierna begon de prinses zo vreselijk naar zo’n ei te verlangen, dat zij bij de thuiskomst van Aladdin in een slecht humeur was. Hij vroeg haar wat eraan scheelde. Zij zei hem, dat haar plezier in hun grote zaal helemaal was bedorven, omdat er in de koepel geen ei van de vogel Rok hing. “Nou, als dat alles is,” zei Aladdin, “dan maak ik je gauw weer helemaal gelukkig.” Hij liet haar alleen en wreef over de lamp. Toen de geest verscheen, beval hij een ei van de vogel Rok te brengen. Maar de geest gaf zo’n harde en schrikwekkende kreet dat het hele paleis ervan beefde. “Ongelukkige!” riep hij. “Heb ik nog niet genoeg voor je gedaan? Moet je mij nu ook nog bevelen, mijn meester te halen en hem midden in de koepel op te hangen? Je verdient dat ik jou met je vrouw en je paleis tot as laat verbranden. Gelukkig voor jou weet ik dat jij deze schandelijke opdracht niet hebt bedacht, maar de broer van de tovenaar die je hebt gedood. Hij bevindt zich op ditzelfde moment in je paleis, vermomd als de vrome vrouw Fatima – die hij heeft vermoord. Hij heeft je vrouw aangepraat dat ze zo’n ei wil hebben. Pas goed op jezelf, want die man is van plan je te doden.” Na deze woorden verdween de geest weer.

Aladdin ging terug naar de prinses. Hij zei dat hij pijn in zijn hoofd had en vroeg haar de vrome Fatima te laten halen om haar hand op zijn hoofd te leggen om zo de pijn te verdrijven. Maar toen de tovenaar vlak bij hem was, greep Aladdin zijn dolk en stootte die in zijn hart. “Wat doe je?!” kreet de prinses. “Je hebt die heilige vrouw vermoord!”

“Nee,” antwoordde Aladdin, “dat was Fatima niet, maar een gemene tovenaar.” En hij vertelde haar hoe zij was bedrogen.

Hierna leefden Aladdin en zijn vrouw in rust en vrede. Toen de sultan stierf, volgde Aladdin hem op en hij regeerde vele, vele jaren met wijsheid en goedheid. En uit zijn geslacht kwamen nog vele sultans voort.